USD 126,3 -0,5%
EUR 144
GBP 166,9 -0,1%
DKK 19,3
SEK 13,0 -0,1%
NOK 12,7 -0,8%
CHF 156,2 0,1%
CAD 89,1 -0,1%
JPY 0,8 -0,4%
Stýrivextir 7,8%
Verðbólga 5,2%
Mannfjöldi 395.050
USD 126,3 -0,5%
EUR 144
GBP 166,9 -0,1%
DKK 19,3
SEK 13,0 -0,1%
NOK 12,7 -0,8%
CHF 156,2 0,1%
CAD 89,1 -0,1%
JPY 0,8 -0,4%
Stýrivextir 7,8%
Verðbólga 5,2%
Mannfjöldi 395.050
Til baka

Af­leið­ing­ar fjöl­þáttakrísu

Það er margháttað krísuástand í heiminum nú um stundir.

Heimurinn stendur frammi fyrir fjölþáttakrísu (e. polycrisis) sem að þróast hratt fyrir framan nefið á okkur, líkt og bent var á fyrir tveimur mánuðum. Afturhvarf til fyrri tíðar eða draumur um óbreytt ástand er tálsýn. Brýnna framsækinna lausna er nú krafist víða á alþjóðasviðinu þar sem loftslagsmál og öryggismál eru farin að tvinnast saman. Endurhugsun á hinu kapítalíska kerfi hefur nú um árabil verið til umræðu á alþjóðavísu, líkt og farið er yfir í forsíðugrein vikunnar, sem fjallar um tvær bækur um það efni út frá lýðræði og ójöfnuði.

Til þess að nýjar lausnir og endurskoðun eigi sér stað þarf bæði framsækið menntafólk og hugrakka stjórnmálaleiðtoga, í öllum löndum, til að efla hæfileika og samþætta lausnir svo takast megi á við margslungnar og flóknar spurningar. Draumsýnin um einfaldar lausnir eða vonin um að hlutirnir verði aftur eins og áður duga þar alls ekki.

Ófyrirsjáanleikinn er einkenni á þremur þáttum fjölþáttakrísunnnar sem við nú horfum fram á. Hann snýr í fyrsta lagi að efnahagslegum afleiðingum niðurstöðu kosninganna í Bandaríkjunum. Í annan stað eru afleiðingar loftslagshamfaranna nú orðnar það alvarlegar að ófyrirsjáanleikinn á því sviði er farin að gera tryggingarstarfsemi á sumum svæðum ómögulega. Þriðji ófyrirsjáanleikinn er síðan varðandi öryggis- og varnarmálin, í ljósi fjölþáttahernaðar sem nú smeygir sér inn á bæði Norður-Íshafið sem Eystrasaltið.

Við stöndum því berskjölduð. Gylfi Zoega prófessor í hagfræði hefur í áraraðir kallað eftir uppbyggingu á innlendu greiðslumiðlunarkerfi, í öryggisskyni. Seðlabankinn, sem ber ábyrgð á virkni greiðslumiðlunar, hefur enn ekki náð að bregðast við, sem er alvarlegt. Því að netkaplarnir til okkar gætu vel verið farnir í sundur – á morgun! En lausn virðist í augsýn og vonandi ekki of seint. Ógnin hefur legið fyrir í þrjú ár, eða síðan Rússland réðst inn í Úkraínu. Fjallað er um rússneskan efnahag í ljósi stríðsrekstrar í seinni grein vikunnar.

Næsta grein

Mest lesið
1
Efnahagsmál

Skipti engu að samningarnir um Icesave voru felldir?

2
Alþjóðamál

Tvínota tækni: þegar innviðir verða varnargeta

3
Aðrir sálmar

Rostungar og grænlensk króna

4
Orkumál

Íslensk orka í alþjóðlegu samhengi – ávinningur sem mælist í milljörðum

5
Aðrir sálmar

Höfrungar og kollhnísar

6
Efnahagsmál

Fjármálaáætlun 2027 til 2031: Hvert skal stefnt?

Peningar, seðlar, krónur
Efnahagsmál 22. tbl.

Akki­les og fimm stoð­ir al­þjóða­geirans ís­lenska

Lífskjör Íslendinga ráðast sífellt meira af fjölbreyttum útflutningi.
Harpa
Nýsköpun 22. tbl.

Hvar eiga skap­andi grein­ar heima í nýrri at­vinnu­stefn­u?

Skapandi greinar eru verðmætari fyrir atvinnulíf og samfélag en hefðbundnir hagvísar gefa til kynna.
Vindorka
Orkumál 22. tbl.

Verð­vernd í krafti vind­orku

Vindorka getur aukið raforkuframboð, lækkað kostnað og stutt orkuskipti með minni umhverfisáhrifum.
pexels-rinoadamo-34586065
Sjálfbærni 22. tbl.

Líf­fræði­leg fjöl­breytni — áhrif og ábyrgð fyr­ir­tækja

Líffræðileg fjölbreytni er undirstaða samfélags, atvinnulífs og þeirrar velferðar sem við njótum.

OR89708
Orkumál 22. tbl.

Heitasta tæki­færið: Þeg­ar vís­indi og þekk­ing opna nýj­ar vídd­ir í jarð­hita

Djúpnýting jarðhita gæti margfaldað orkuvinnslu og markað næstu byltingu í íslenskum orkumálum.
Hellisheiði dsf7264
Efnahagsmál 22. tbl.

At­vinnu­stefna til 2035: Óraun­hæf og mót­sagna­kennd mark­mið

Getur hagkerfið vaxið endalaust á plánetu þar sem auðlindir eru takmarkaðar?
Raforka, raflínur
Orkumál 22. tbl.

Fram­tíð­in og fjöregg­ið okk­ar

Raforkumarkaðir snúast ekki aðeins um verð heldur einnig um orkuöryggi og stöðugleika.
Hellisheiði dji-20260610131247-0988-d-2
Orkumál 22. tbl.

Ís­lensk orka í al­þjóð­legu sam­hengi – ávinn­ing­ur sem mælist í millj­örð­um

Lokun Hormússunds sýnir hvernig íslensk orkuuppbygging hefur varið heimili og fyrirtæki gegn alþjóðlegum orkukreppum.