Sögulega hefur jóla- eða áramótablað Vísbendingar ávallt verið stærra í sniðum heldur en hin hefðbundna vikulega útgáfa. Á árum áður voru gjarnan birt ljóð í þessum veglegri útgáfum. Sú hefð er endurvakin hér í ár. Vegna alþjóðaþema blaðsins þessi áramótin varð fyrir valinu ljóð frá heimsþingi esperantista eftir Braga Ólafsson.

Franski sagnfræðingurinn Jacques Rupnik, sem er sérfræðingur í alþjóðasögu, skrifar inngang að útgefinni ræðu Milans Kundera, Bókmenntir og smáþjóðir, sem birtist að nýju í bókinni Vesturlönd í gíslingu eða harmleikur Mið-Evrópu sem kom út hjá Uglu í þýðingu Friðriks Rafnssonar nú fyrir jólin.

Þar segir Rupnik: „Sumar ráðstefnur rithöfunda í kommúnistaríkjunum voru á sínum tíma mun mikilvægari, eða í það minnsta minnisstæðari, en ráðstefnur Kommúnistaflokka. [...] Einstaka ræður sem haldnar voru á slíkum ráðstefnum höfðu áhrif á samtímann og eru áhrifaríkar og magnaðar þegar þær eru lesnar enn þann dag í dag.“

Kundera lýkur ræðu sinni, frá ráðstefnu tékkneskra rithöfunda árið 1967, með því að svara spurningunum: „En er það þess virði fyrir þjóðina að lifa af? Og er það fyrirhafnarinnar virði að tungumálið lifi líka af?“ Því er vert að velta fyrir sér yfir hátíðarnar og inn á komandi ár.

Í bókablaði Heimildarinnar í lok nóvember, er viðtal Auðar Jónsdóttur við Braga Ólafsson undir fyrirsögninni Lautarferð á vígvellinum. Þar koma fram nánari upplýsingar um alþjóðatungumálið esperantó, tengsl Braga við það og hans nýjustu bók Innanríkið – Alexíus sem kom út hjá Smekkleysu nú fyrir jólin.

Frá heimsþingi esperantista

Láttu þér ekki bregða

þótt ég sendi þér þessar línur frá

tólfta þingi Esperanto-

sambandsins. Hér stendur allt í blóma, náttúran

bókstaflega suðar af kæti, og ég kom

sjálfum mér á óvart

morguninn eftir setningu

þingsins; ég kramdi litla flugu

með vísifingri og þumli

og þeirri hugmynd laust niður í koll mér

að leggja mér hræ hennar

til munns. Þú ímyndar þér eflaust að

hér ríki stríðsástand, enginn sé sammála

um ekki neitt, og að

pappírsflóðið í salarkynnunum sé slíkt

að leggi ég sjóngleraugun frá mér sé

þegar í stað búið að hylja þau

með glænýrri reglugerð um breytingar á fall-

beygingu lýsingarorða.

Þetta er reyndar rétt hjá þér, svona er

ástandið á tólfta þinginu, en það er ekki þaðan

sem ég sendi þér þessar línur.

Þetta með náttúruna og suðið í henni er

auðvitað uppspuni frá rótum; ég er

staddur svo að segja í næsta

húsi við þig, þú veist:

að lokum munum við bæði deyja, og það eina

sem skilur okkur að

er prentsmiðjan vestanmegin við húsið mitt,

barnaleikvöllurinn,

Klapparstígurinn,

miðbærinn eins og hann leggur sig,

ökuleiðin að Seltjarnarnesi og

Atlantshafið. Atlantshafið með viðsjárverða

strauma sína og samviskubitið

yfir að hafa gleypt svo marga heilbrigða

og efnilega unga menn

eins og mig. Nú er ég ekki viss um

að þessi kveðja berist þér

á því skeiði ævinnar sem ég

kysi, en þegar hún berst þér

inn um bréfalúguna – ég veit að hún á eftir

að beyglast í mjórri rifunni –

skaltu leggja hana á eldhúsborðið og slétta

úr henni. Eins og sjómaðurinn sléttir úr seglinu

eftir að hann velur sér ákvörðunarstað.

Bragi Ólafsson

Ljóðið birtist fyrst í bókinni Klink sem Bjartur gaf út árið 1995.