USD 122,0 -0,9%
EUR 145 -0,1%
GBP 166,7 -0,4%
DKK 19,4 -0,2%
SEK 13,6 0,1%
NOK 12,7 0,2%
CHF 158,5 0,1%
CAD 89,7 -0,5%
JPY 0,8 -0,3%
Stýrivextir 7,2%
Verðbólga 5,2%
Mannfjöldi 394.530
USD 122,0 -0,9%
EUR 145 -0,1%
GBP 166,7 -0,4%
DKK 19,4 -0,2%
SEK 13,6 0,1%
NOK 12,7 0,2%
CHF 158,5 0,1%
CAD 89,7 -0,5%
JPY 0,8 -0,3%
Stýrivextir 7,2%
Verðbólga 5,2%
Mannfjöldi 394.530
Til baka

Nóbels­verð­laun í vinnu­mark­aðs­hag­fræði

Claudia Goldin fær verðlaun sænska seðlabankans til minningar um Alfreð Nóbel, 2023. Hér er farið yfir rannsóknir hennar, meðal annars á mátti pillunnar og hvernig græðgisstörf hafa áhrif á launamun og kynjamismunun.

Claudia goldin
Mynd: AFP

Í október síðastliðnum var tilkynnt að Claudia Goldin hlyti hagfræðiverðlaun sænska seðlabankans í ár fyrir að auka skilning á vinnumarkaði kvenna og fyrir að varpa ljósi á ástæður kynjamunar á launum og vinnumarkaðsþátttöku. Hagfræðiverðlaunin voru fyrst veitt árið 1969 og síðan þá hafa 93 einstaklingar hlotið verðlaunin. Fyrsta konan til þess að fá Nóbel í hagfræði var Elinor Ostrom árið 2009 fyrir rannsóknir sínar á hagstjórn auðlinda. Esther Duflo fékk svo verðlaunin fyrir framlag sitt til þróunarhagfræði árið 2019 og var þá jafnframt yngsti einstaklingur sögunnar til þess að hljóta Hagfræðiverðlaunin, 46 ára gömul. Claudia Goldin er þriðja konan til þess að hljóta Nóbelsverðlaunin í hagfræði auk þess að vera sú fyrsta sem deilir þeim ekki með öðrum, en algengast er að tveir til fjórir einstaklingar deili verðlaununum.

Claudia Goldin er fædd í Bandaríkjunum árið 1946. Hún lauk doktorsnámi frá Chicago háskóla árið 1973 og hefur síðan þá kennt og stundað rannsóknir við ýmsa háskóla í Bandaríkjunum. Frá árinu 1990 hefur hún starfað við hagfræðideild Harvard háskóla, þar sem hún var fyrsta konan til þess að fá fastráðningu. Hún var einnig fyrsta konan sem var boðin fastráðning við hagfræðideildirnar í Princeton háskóla og við Pennsylvania háskólann. Í rannsóknum sínum sameinar Claudia hagfræði, sagnfræði og tölfræði til þess að greina breytingar á vinnumarkaði kvenna yfir 200 ára tímabil. Hún beinir ljósi sínu að þeirri þróun sem hefur orðið á launum og vinnumarkaðsþátttöku kvenna og hefur í kjölfarið rannsakað helstu orsakir þeirra breytinga sem hafa átt sér stað frá árinu 1790 til dagsins í dag. Í nýlegum rannsóknum hefur hún einnig einblínt á þá þætti sem hún telur hafa staðið í vegi fyrir að fullu jafnrétti sé náð.

Rannsóknarferill

Í doktorsnámi sínu kynntist Claudia Goldin meðal annars Robert Fogel sem var aðalleiðbeinandi hennar í náminu. Árið 1993 fékk hann verðlaun Nóbels fyrir að sameina hagfræði og sagnfræði til þessa að skilja orsakir og afleiðingar þrælahalds á bandarískum vinnumarkaði. Gary Becker hóf auk þess störf við hagfræðideild Chicago um það leyti sem Claudia var að byrja í sínu námi en hann var frumkvöðull í því að nýta hagfræðikenningar til þess að skoða ákvarðanir einstaklinga í víðara samhengi og skrifað til að mynda greinar um hagfræði afbrota, hjónabanda og barneigna. Hann fékk Nóbelsverðlaun fyrir að beita hagfræði til að greina mannlega hegðun. Claudia Goldin sameinar nálgun þessara kennara sinna og leitast við að greina ákvarðanir fjölskyldna út frá sagnfræði- og hagfræðikenningum. Hún vildi til að mynda rannsaka betur ákvarðanir fjölskyldna um búsetu, barneignir og um það hver aflar tekna fyrir heimilið. Hún segir sjálf frá því að það var þó ekki fyrr en hún var búin að liggja yfir slíkum rannsóknarspurningum í einhver ár þegar hún áttaði sig á því að hún hafði gefið ákvörðunum kvenna lítinn gaum. Þær rannsóknir og heimildir sem hún nýtti sjálf horfðu nær eingöngu á vinnumarkaðinn út frá karlmönnum, jafnvel þó að mun róttækari breytingar hefðu orðið á vinnumarkaðsþátttöku kvenna. Auk þess sá hún fljótt að það var skortur á gögnum þegar kom að vinnumarkaðsþátttöku og launum kvenna, en vinnumarkaðskannanir horfðu oft eingöngu til fyrirvinnu heimilisins og vinnuframlag giftra kvenna því yfirleitt falið í gögnunum.

Claudia Goldin hóf því að leita gagna úr ýmsum áttum til að öðlast betri mynd af því hvernig vinnumarkaður kvenna hafi þróast í gegnum árin. Hún nýtir meðal annars skýrslur frá Women‘s Bureau og Census of Manufactures til þess að fylgja eftir vinnumarkaði bandarískra kvenna frá 1790 til dagsins í dag. Rannsóknin sem fjallað er um í bókinni Understanding the Gender Gap (C. Goldin, 1990) leiddi í ljós að atvinnuþátttaka giftra kvenna hafði dregist töluvert saman á nítjándu öld áður en hún tók aftur að aukast á tuttugustu öldinni. Gögnin vörpuðu auk þess ljósi á ýmsar breytingar vinnumarkaðarins og áhrif þessara breytinga á konur. Þannig minnkaði til að mynda vinnumarkaðsþátttaka kvenna þegar störf færðust úr landbúnaði og yfir í verksmiðjurnar. Þegar störfin tóku að flytjast úr verksmiðjum yfir á skrifstofur jókst atvinnuþátttaka kvenna aftur en á sama tíma varð aukin aðgreining kynjanna á vinnumarkaði og það varð þannig algengara að líta á ákveðin störf sem kvennastörf og önnur sem karlastörf.

Claudia bendir á að eigi fólk börn þá sé nánast …

Fáðu áskrift til að lesa

Áskrift að Vísbendingu hæfir þeim sem hafa gaman að óvilhöllum greiningum og gagn af greinargóðum upplýsingum um efnahagsmál, viðskipti og nýsköpun.

Næsta grein

Mest lesið
1
Efnahagsmál

Stjórnmálin mega ekki bara fara sínu fram

2
Húsnæðismál

25 ár af húsnæðisskorti

3
Aðrir sálmar

Hagsmunir og heimsmynd

4
Alþjóðamál

Indland: Hið rísandi stórveldi Asíu

5
Efnahagsmál

Lánþegaskilyrði og fjármálastöðugleiki

6
Húsnæðismál

Grænt gímald – nýtt hugtak í skipulagsmálum?

Alþingi
Efnahagsmál 5. tbl.

Stjórn­mál­in mega ekki bara fara sínu fram

Mistök við hagstjórn getur verið erfitt að leiðrétta
afp-20260118-934r9ke-v1-highres-greenlandgermanydenmarkusdemonstration
Alþjóðamál 5. tbl.

Frá lög­mæti til „ban­væns“ valds

Um vald, öryggi og veikleika hernaðarlegra yfirburða
Bók Mark Carney
Aðrir sálmar 5. tbl.

Sam­bands­slit

Rof í samskiptum hefur hættur í för með sér
peningar_10thusund
Aðrir sálmar 4. tbl.

Töl­ur skipta máli

Orð skipta máli og skýr hugtök einnig

Græna gímaldið
Húsnæðismál 4. tbl.

Grænt gímald – nýtt hug­tak í skipu­lags­mál­u­m?

Mannlíf í Reykjavík
Efnahagsmál 4. tbl.

Áhrif mis­mun­andi skatt­lagn­ing­ar líf­eyr­is­sjóða

Financial Times forsíður
Aðrir sálmar . tbl.

Hags­mun­ir og heims­mynd

Ísinn á Grænlandi var heitasta umræðuefnið í svissneska Alpaþorpinu Davos þessa vikuna
Mumbai
Alþjóðamál 3. tbl.

Ind­land: Hið rísandi stór­veldi Asíu

Fleiri eru undir þrítugu á Indlandi en íbúar í Evrópu allri.