Í Barcelóna sprauta óánægðir íbúar vatni á gesti, í Lissabon eru handskrifaðir miðar í gluggum í miðborginni. Við erum ekki dýragarður, stendur þar (We are not a zoo). Í Tromsö blómstrar umræða um hvert skuli stefna með fjölda gesta í bænum. Feneyingar mótmæla gjarnan komu stórra skemmtiferðaskipa, bærinn Hallstatt í Austurríki hefur sett sér ítölu/kvóta gesta og ótal ferðamenn kvarta sáran yfir mannþrönginni í miðhluta Flórens. Íbúar þéttbýlu Kanarí-eyjanna telja margir að samfélagið ráði ekki við gestafjöldann þar. Íbúarnir telja 2,2 milljónir en ársgestir um 14 milljón talsins. Gróflega merkir það sjö ferðamenn fyrir hvern landsmann. Hér er þessi hlutfallstala 1 á móti 6. Þéttbýli einkennir Kanarí-eyjar en strjálbýlið Ísland. Hér innanlands er ferðaþjónusta í háu áliti sem ný lyftistöng í atvinnulífinu. Sjaldan heyrist eða sést, að svo komnu máli, til mjög alvarlegra kvartana um ánauð ferðamanna hjá okkur.

Sjálfbærnin – einmitt!

Fyrir löngu hófst umræða um skipulag og hlut atvinnugreina í íslensku samfélagi. Sumir álitsgjafar vilja einhvers konar skipulag og miðlæga stefnumörkun með tilheyrandi aðgerðum en aðrir telja markaðinn geta stillt af vöxt og viðgang atvinnugreinar, oft með inngripum ríkisins. Þegar hugtakið sjálfbærni náttúrunytja kom fram fyrir allnokkrum áratugum þótti það góð nýjung í umræðunni. Hver atvinnugreinin eftir aðra hefur mótað það sem nefna má sjálfbærnistefnu. Ferðamálastefna stjórnvalda hefur sjálfbærni að viðmiði. Hugtakið burðarþol (stundum þolmörk) er órjúfanlega tengt sjálfbærni. Ella er sjálfbærni marklaust stefnumið. Við greiningu sjálfbærni er ávallt horft til þriggja þátta: Umhverfis, hagstjórnar og samfélagsins. Undir hvern þeirra falla ýmis viðmið og gildi. Undir þann fyrsta jafnvægi á milli náttúrunytja og náttúruverndar. Undir annan þáttinn fellur t.d. samfélagslegur ávinningur af ferðamennsku. Undir þann síðastnefnda fellur m.a. sátt við samfélagsleg áhrif ferðaþjónustu. Dæmi um áhrifaþætti þar eru t.d. álag á staðbundna innviði, áhrif á verðlag í héraði, þróun íbúðamarkaðarins og álit á fjölda ferðamanna. Vissulega geta skoðanir verið skiptar um hvar mörk allra þátta sjálfbærni skulu dregin en í flestum tilvikum er unnt að mæla eða meta áhrif, opinbera mörkin og kanna fylgi við ólíkar skoðanir á þeim.

Burðarþolið – hvert er það?

Burðarþol Íslands í ferðaþjónustu er staðreynd þótt það hafi ekki verið greint. Árlegar komur yfir tveggja milljóna ferðamanna reyna verulega samfélagið; á verðmyndun, sambýli við atvinnuvegi, á samgönguinnviði, heilbrigðisþjónustu, viðbragðsaðila, umhverfið á fjölda staða og samfélög sem ráða vart við mestu gestakomurnar o.s.frv. Burðarþolið er auk þess samsett úr burðarþoli ákveðinna, afmarkaðra áfangastaða, stærri landsvæða, héraða, heilu bæjanna og þar með landsins alls. Þegar kemur að greiningu heildarþolsins sem viðmiðs er hún margþætt og að sjálfsögðu unnin með miklu samráði hagaðila og sveitarfélaga og auk þess höfð sveigjanleg eftir innlendum og alþjóðlegum aðstæðum. Mér er til efs að fyrstu drög að henni gefi einn góðan veðurdag til kynna að landsmenn geti tekið árlega við 4 til …