Ilya Sutskever, fyrrum lykilstjórnandi og yfirvísindamaður hjá OpenAI, sagði nýlega við brautskráningu háskólanema við Toronto-háskóla: „Við mennirnir höfum heila – og heilinn er líffræðileg tölva. Af hverju ætti stafræn tölva, stafrænn heili, ekki að geta gert sömu hluti?“

Þessi spurning er áhugaverð. Sérfræðingar eru sannarlega búnir að finna upp tækni sem getur tekið á móti gríðarlegu magni af upplýsingum og búið til mynstur úr þeim. Vegna þessa er mögulegt að spyrja gervigreind að nánast hverju sem er og hún hefur getuna til að svara því sem hún telur að sé líklegast til að vera rétt.

Til að byrja með voru svörin loðin, oft skáldskapur, en með hverri nýrri útgáfu tækninnar urðu þau betri og bendir ýmislegt til þess að það styttist í að svör gervigreindar verði almennt talin jafn góð eða betri en hjá fólki sem fengi sams konar beiðnir.

Hvers vegna er það? Svarið er í stuttu máli að það er búið að þjálfa gervigreind á nánast öllum þeim upplýsingum sem eru aðgengilegar. Það á við um: Allar bækur sem hafa verið skrifaðar og aðgengilegar á stafrænu formi og aðrar aðgengilegar upplýsingar á Internetinu.

Þá er einnig verið að nota gervigreind til að búa til frekari gögn til að þjálfa gervigreind af ýmsum toga. Þar má t.d. nefna hermilíkön af því hvernig hlutir hreyfast á jörðinni. Upplýsingar úr þeim líkönum eru svo notaðar til að þróa gervigreind áfram. Tölvur sem eru þjálfaðar á þeim upplýsingum eru síðan notaðar til að stýra hreyfingum hjá vélmennum í raunheimum til að geta unnið praktísk verkefni.

Sjálfstýrð vélmenni eru þegar aðgengileg

Nú þegar er hægt að panta sjálfkeyrandi bíla á borð við Waymo í stórborgum í Bandaríkjunum. Þeir virka eins og Uber eða leigubíll, en engin manneskja er í bílnum til að keyra, einungis farþegar. Í borgum á borð við San Francisco er markaðshlutdeild þegar orðin um 10% af svokölluðum „app-ferðum“ (Economist, 2025). Þá hefur Tesla nýlega tilkynnt verkefnið „Tesla Robotaxi“ þar sem framtíðarsýnin er að eigendur geti skráð bíla sem sjálfkeyrandi leigubíla þegar hentar. Þú leggur ekki bílnum á bílastæði þegar þú kemur í vinnuna, hann keyrir áfram og sækir sjálfkeyrandi næsta farþega. Því er spáð að sjálfkeyrandi bílar verði orðnir almennir árið 2040 (Allianz Partners, 2025).

En sjálfkeyrandi bílar eru ekki öll sagan. Áhugasamir geta nú þegar pantað fyrstu útgáfur af vélmennum sem sinna heimilisstörfum, setja í uppþvottavél, brjóta saman þvott, elda mat og fleira. Vélmennið „Neo“ kostar t.d. $20.000 eða um 2,5 milljónir ISK og einnig er hægt að leigja hann á rekstrarleigu fyrir minna en 100.000 krónur á mánuði. Þú getur stillt hvaða herbergi ‘Neo’ má fara inn í og hvenær yfir daginn (ef þú skyldir ekki vilja að tækið myndi vekja þig til að biðja um næstu fyrirmæli þegar búið er að skrúbba þvottahúsið). Ef þú vilt að Neo vinni sértæk verkefni munu sérfræðingar úti í heimi taka yfir vélmennið með VR-gleraugum og kenna vélmenninu að vinna aðgerðina á þínu heimili eða vinnustað sem á í kjölfarið að geta unnið verkið sjálfvirkt (1x.tech, 2025).

Tesla kynnti einnig nýlega vélmennið „Optimus“. Forstjóri Tesla, Elon Musk, er stórhuga og spáir að um árið 2040 verði fleiri manngerð vélmenni en mannfólk og að eftirspurnin verði óseðjandi. Í könnun frá 2023 kom fram að árið 2033 verði komin vélmenni sem geti unnið rúman þriðjung (39%) af öllum heimilisstörfum en einnig þjónustu við aldraða og önnur praktísk verkefni (Newsweek, 2024).

Miklar fjárfestingar í gervigreind í nútíð og framtíð

Búið er að fjárfesta gríðarlegu magni af fjármunum í allri virðiskeðju gervigreindarinnar. Félagið NVIDIA hefur rokið upp í markaðsvirði og er þegar þetta er skrifað metið á um $5 trilljónir. Til samanburðar er þjóðarframleiðsla Japans $4 trilljónir og Indlands $3,8 trilljónir.

NVIDIA sérhæfir sig í því að búa til örgjörva, skjákort og tölvur sem eru notaðar til að vinna úr köllum í gervigreind. Þessar tölvur geta verið í heimahúsum, gagnaverum eða í vélmennum sem vinna í verkefnum framtíðarinnar.

Vegna þessa er gríðarleg eftirspurn eftir orku til að knúa gagnaver og framleiðslu á tækjum sem gervigreind mun keyra á. Það er sömuleiðis búið að tilkynna áform um $500 milljarða dala fjárfestingu í uppbyggingu gagnavera í Bandaríkjunum og $200 milljarða dala fjárfestingu í uppbyggingu á gagnaverum í Evrópu (Datacenterknowledge, 2025; Datacentremagazine, 2025).

Orkuþörfin er samhliða talin verða mikil. Eric Schmidt, fyrrum stjórnarformaður Google, hefur bent á að í Bandaríkjunum sé áætlað að það vanti um 29GW fyrir árið 2027 og 67GW til viðbótar fyrir árið 2030. Sum gagnaver sem fyrirhugað er að byggja munu hafa orkuþörf af stærðargráðunni 10GW. Til að setja það í samhengi þá framleiðir hvert kjarnorkuver í Bandaríkjunum um 1GW að meðaltali og Kárahnjúkavirkjun um 0,7GW. Eric bendir jafnframt á að raforka, en ekki reiknigeta, verði það sem haldi aftur af meiri notkun gervigreindar.

Þá er ekki upptalin öll fjárfesting í námuvinnslu og grefti sem þarf til að framleiða vélmenni og rafhlöður fyrir þau. Þess vegna hafa Bandaríkin sýnt löndum á borð við Grænland mikinn áhuga því þar má finna verðmæta málma …