Ásta Fanney Sigurðardóttir hefur nýlega verið valin sem fulltrúi Íslands á Feneyja-tvíæringnum í myndlist, sem er stærsta tækifæri sem íslenskum myndlistarmanni er veitt. En í ár verður Arnhildur Pálmadóttir arkitekt fulltrúi Íslands á Feneyjatvíæringnum í arkitektúr.

Samhliða því að Ásta Fanney vinnur nú að því að undirbúa sýninguna á Ítalíu fyrir næsta vor, sem er heimsins stærsti viðburður á sviði samtímamyndlistar, þá stóð hún á Eldborgarsviðinu í Hörpu í lok janúar með listgjörninginn Glossolalia á Myrkum músíkdögum. Nú í þessum mánuði er hún úti í Malmö með annan gjörning, til að nefna nokkur af þeim mörgu járnum sem hún er með í eldinum.

Verkið Glossolalia var upplifun sem dansaði á mörkum tónlistar, hljóðlistar, skáldskapar, gjörnings og innsetningar en Ásta Fanney er listamaður sem ekki er einfalt að skilgreina enda flakkar hún um á milli sviða. Samkvæmt hefðbundinni flokkun hefur hún gefið út ljóðabækur og er lærð í myndlist.

Við hittum Ástu Fanneyju í stuttu stoppi milli utanlandsferða en hún er á miklu flugi í ferli sínum sem listamaður sem spannar vítt svið. Lykilspurningin sem brennur á vörum ritstjóra fyrir þemablað Vísbendingar um skapandi greinar er um það hvernig nýsköpun eigi sér stað í listinni.

Ég held að við séum aldrei að skapa neitt nýtt, ég held að það sé allt til í heiminum, það er bara hinum megin, í annarri vídd kannski, og við erum að hjálpa því að raungerast í þessum heimi.

En það fer kannski eftir því hvernig maður hugsar um nýsköpun, ertu að tala um nýja vél eða uppfinningu til að hjálpa náttúrunni eða auðvelda manneskjunni eitthvað? Kannski er það að hugsa í lausnum, að hafa þolinmæðina til að velta vandamálinu fyrir sér og skoða allar hliðar, jafnvel skoða sjónarhorn sem er ekki einu sinni hluti af viðfangsefninu.

Þegar við hugsum um nýja sköpun í öðru formi eins og tjáningu þá er það örugglega eitthvað sem tengist því að geta viðurkennt einhvers konar sannleika og fundið honum farveg. Að geta horft á sjálfan sig eða horfst í augu við nýjar eða óþekktar aðstæður. Það er hægt að skilja sköpun á svo margan hátt. Oft er í listum verið að hugsa um samhengi við söguna, að sköpunin sé einhvers konar spegill sem sýnir fólki hvar við erum stödd. Eða þá að listin dregur fram eða bendir á hluti, oft pólitíska hluti til að betra samfélagið en ekkert endilega alltaf. Listin er líka frjáls – um leið og þú setur henni skorður þá er hún komin eitthvert annað.

En ég held að öll sköpun eigi það sameiginlegt að það er einhvers konar opnun í henni, maður er opinn fyrir heiminum, fyrir möguleikum, fyrir samtali, fyrir vulnerability (berskjöldun) líka. Það að geta leyft sér að mistakast og prófa alls konar hluti er svo mikilvægt ásamt því að geta haldið áfram í þrautseigju ef eitthvað er ekki að virka. Þetta er samt svo fyndið af því stundum er eitthvað akkúrat öfugt sem virkar. Þannig verður að passa sig á því að hjakkast ekki í einhverju of mikið svo að það missi allt líf, þá er gott að leyfa því bara að sitja, fara og fá sér kaffi, snúa sér að öðru og geta sleppt hlutunum. Ætli þetta sé ekki þegar öllur er á botninn hvolft eitthvert jafnvægi og hlustun. Oft er nýsköpun einmitt líka hlustun, held ég, maður er að hlera framtíðina.

Nú hefur þú svifið á milli sviða í listheiminum. Þú ert kynnt sem hljóðlistamaður í Vouge tímaritinu og í nýlegu viðtali í tímaritinu Wallpaper* ertu einfaldlega kölluð listamaður, í samtali um Glossolalia viðburðinn þinn í Eldborg í Hörpu í síðasta mánuði. Hvernig er það, viltu skilgreina þig sem einhvers konar tiltekna tegund af listamanni?

Ég er ekkert svo mikið að tengja við skilgreiningar yfir höfuð, ég skil samt alveg af hverju fólk notar þær, til að skilja afstöður og setja hluti í samhengi. En ég er yfirleitt ekkert að stressa mig yfir skilgreiningum. Heldur ætla ég bara að halda áfram að gera alls konar og ekki vera of mikið að pæla í því hvað það kallast. Yfirleitt þegar fólk titlar mig sem eitthvað eða kynnir mig sem eitthvað þá segi ég bara jájá. Það getur verið svo heftandi að hugsa hlutina í skilgreiningum, ég vil frekar vinna við að opna hlutina, að eitthvað geti verið tvennt á sama tíma, þrennt, jafnvel 30 fyrirbæri á sama tíma. Svo er tíminn líka eitthvað sem verður að vera allt önnur umræða, tíminn er bara kúla og er eiginlega ekki til.

Hvernig virkar að þínu viti þverfagleiki? Er hann til á milli listgreina? Eða virkar hann ekki?

Senurnar eru alveg mismunandi, það eru mismunandi reglur í hverjum geira og stundum eru þessar reglur ósýnilegar en þær breytast líka stundum eða jafnvel hverfa.

Það er kannski aðallega mikilvægt að bera virðingu fyrir sögu hverrar listgreinar og geta talað inn í hana á áhugaverðan hátt. Ég geri mér alveg grein fyrir því að hugsunarhátturinn minn frá myndlist virkar öðruvísi inn í samhengi samtímatónlistar en það gæti líka alveg verið áhugavert. En ég leyfi mér líka að hunsa þessar reglur, ef ég vil bara gera radio tónlist eða ljóð sem ljóðskáld og það tengist ekki vinnu minni sem myndlistarmaður – en það getur mögulega stuðað marga. En ég hugsa samt að maður komist ekki hjá því að vera það sem maður er, allt sem þú upplifir og sú reynsla sem þú öðlast er með þér í öllu sem þú gerir.

Nú ert þú að fara að taka þátt fyrir Íslands hönd á næsta ári í stærstu myndlistarsýningu í heiminum. Hvernig sérðu fyrir þér myndlistina í öllum þessum skálum á Feneyjatvíæringnum?

Þessir skálar sýningarsvæðisins eru mjög fyndnir, þetta er eins og Ólympíuleikar fyrir myndlistina, öll lönd senda einhvern fulltrúa. Þetta er áhugaverð blanda af því þetta eru líka svo pólitískir taumar þarna á sveimi í kringum fag sem er í grunninn alveg frjálst. En svo getur maður líka hugsað hvað er ekki pólitískt svo sem. Í raun er þetta bara svona uppfærð últra útgáfa af myndlist, myndlistin er þarna en það er svo margt sem kemur inn í þetta, keppnisskap og samanburður sem er auðvitað alveg fáránleg pæling í listum. List er svo falleg stúdía á heiminum og hvernig það er að vera til. Það er hægt að sýna svo allt öðruvísi veru og ólík sjónarhorn. Þannig er hægt að sýna það sem þarf til að breyta í samfélaginu, sýna framtíð og fortíð í öðru samhengi eða nota hárbeitta gagnrýni.

Í listinni er hægt að bera á borð allt sem ekki er hægt að útskýra á annan hátt eða bara eitthvað allt annað. Ótrúlegt fyrirbæri. En ég hlakka til, ég held að þetta verði smá eins og sumarbúðir þar sem þú færð að hitta krakka frá öðrum löndum, sumarbúðir sem eru samt erfiðasta torfæra lífs þíns og gyllt tækifæri sem þú þarft að nýta í botn og allt er einhvern veginn alveg vírað. En ég held að ég ætli bara að hugsa um þetta sem krefjandi sumarbúðir, það er miklu meira frelsandi.

Það er líka eitthvað fallegt við þennan viðburð, öll löndin eru búin að velja einhvern einn fulltrúa og sá aðili sýnir eins konar dæmi, sýnir myndlist sem er í gangi í því landi. Þetta er innlit inn í menningu, sneiðmynd af einhverri orku þar, þaðan og í heiminum.

Hvernig kemur Ísland inn í það samhengi?

Við erum með svo öfluga listasenu á Íslandi, það er eiginlega ótrúlegt hvað það er mikið af flottum hlutum í gangi miðað við íbúafjöldann okkar margumtalaða. Það er örugglega eitthvað í vatninu.

Þetta er líka svo gott tækifæri af því þarna í Feneyjum koma kannski 700.000 manns að skoða tvíæringinn, tvöfalt Ísland. Og allir helstu listamenn, sýningarstjórar, safnarar, gagnrýnendur, tímarit og listunnendur í heimi koma þarna saman, þetta er suðupotturinn, þetta er súpan í sumarbúðunum.

Vísbending hlakkar til að fylgjast með undirbúningi fram að sýningunni og hvetur lesendur til að hafa augun opin fyrir umfjöllun um Feneyjatvíæringinn.

Valið á listamanni til að taka þátt í Feneyjatvíæringnum fyrir Íslands hönd felur ráðherra menningarmála fagráði Mynd­listarmiðstöðvar en það skipuðu þau Elísa­bet Gunn­ars­dótt­ir, f.h. lista­safn­anna, Pét­ur Thomsen, f.h. SÍM og Auður Jör­unds­dótt­ir, for­stöðumaður Mynd­list­armiðstöðvar. Gest­ir fagráðsins sem völdu okkar fulltrúa voru þau Jacob Fabricius, stjórn­andi Art Hub í Kaup­manna­höfn, og Margot Nort­on, sýn­ing­ar­stjóri hjá Berkeley Art Muse­um and Pacific Film.