USD 122,1 -0,3%
EUR 136,8 -0,1%
GBP 161,4 -0,2%
DKK 18,3 -0,2%
SEK 12,2 0,1%
NOK 12,8 -0,1%
CHF 146,9
CAD 85,8 -0,1%
JPY 0,8 -0,3%
Stýrivextir 8%
Verðbólga 5,9%
Mannfjöldi 396.500
USD 122,1 -0,3%
EUR 136,8 -0,1%
GBP 161,4 -0,2%
DKK 18,3 -0,2%
SEK 12,2 0,1%
NOK 12,8 -0,1%
CHF 146,9
CAD 85,8 -0,1%
JPY 0,8 -0,3%
Stýrivextir 8%
Verðbólga 5,9%
Mannfjöldi 396.500
Til baka

Hern­að­ur og auð­legð

250 ára bók og tvær vikur af sprengjuárásum með stríði sem veldur verðbólgu

Síðastliðinn mánudag voru 250 ár liðin frá útgáfu einnar merkustu bókar á sviði hagfræðinnar um Rannsóknina á eðli og orsökum auðlegðar þjóðanna eftir Adam Smith.

Má benda lesendum sem vilja kynna sér söguna á 200 ára afmælisgrein um hann í Tímariti lögfræðinga og hagfræðinga árið 1923. Eins og þekkt er var hann fyrst prófessor í rökfræði og síðan siðfræði, en báðar þessar grunnstoðir vísindanna hafa hrakist undan sterkum kröftum sem vilja hafa áhrif á þekkingargrunn hagfræðinnar.

Í því ljósi má einnig vísa í tæplega sex ára grein mína í Vísbendingu sem nefnd er eftir hinu grundvallarriti þessa föðurs hagfræðinnar sem lesa verður áður eða í samhengi við Auðlegðina.

Lengi vel var auðlegð íslensku þjóðarinnar bundin við hina íslensku sauðkind, síðan tók þorskurinn við því hlutverki. Svo varð orkuöflunin mikilvægur hluti af því verkefni og loks ferðaþjónusta. En hin samfélagslega auðlegð nær langt út fyrir tekjuöflun gjaldeyris. Mannauðurinn, sem stundum er kallaður vinnuafl, felur í sér mikla auðlegð eða auðævi. Forsíðugrein vikunnar fer yfir merk tímamót varðandi samsetningu vinnumarkaðarins.

Orð skipta máli. Nú í vikunni sveiflast olíuverð yfir og undir 100 dala markinu eftir því hvaða orð forseti Bandaríkjanna lætur falla og hvar sprengjur herafla hans og Ísraels falla í Íran og nágrenni þess. Hormússundið, þar sem fimmtungur olíuflutninga heims fara um, er sprengjusvæði og verðbólgan verður fyrir beinum áhrifum af því.

Skrif um vísitölutengingu lífeyrisgreiðslna halda áfram í vikuritinu. Sumum kann að finnast einhverjar greinar undanfarnar vikur ósanngjarnar eða rangar. Til dæmis er í nokkrum þeirra örorkulífeyrir ítrekað kallaður bætur og móttakendur bótaþegar. Ritstjóri hefur bent greinarhöfundum á þetta misræmi við lagatexta en breytir ekki orðum. Annað dæmi er í grein fyrir tveimur vikum þar sem umsögn Alþýðusambands Íslands var flokkuð með þeim frá Viðskiptaráði og Samtökum atvinnulífs án þess að víst sé að það sé sanngjarnt.

Næsta grein

Mest lesið
1
Atvinna

Er atvinnuleysi innflytjenda næmara fyrir hagsveiflum?

2
Aðrir sálmar

Gylfaginning

3
Loftslagsmál

París, prósentur og prófsteinninn

4
Aðrir sálmar

Af Atómstöðinni

5
Opinber fjármál

Nýtt grunnviðmið fyrir stjórnarhætti opinberra aðila

6
Umhverfi

Ef Ísland væri borg á meginlandi Evrópu

Reykjavíkurhöfn
Efnahagsmál 32. tbl.

Hvert er mark­mið efna­hags­lífs­ins?

Mikilvægi skilnings á samhengi og hugtökum
Reykjavík

Staða há­skóla­mennt­aðra á hús­næð­is­mark­aði

Ný könnun Félagsvísindastofnunar HÍ bendir til þess að háskólamenntun ein og sér tryggi ekki greiða leið inn á húsnæðismarkað. Flestir eignast að lokum eigið húsnæði, en leiðin þangað virðist orðin lengri og kostnaðarsamari en áður og byggist oft á stuðningi fjölskyldu, skuldsetningu og miklu vinnuframlagi.
Peningar
Efnahagsmál 31. tbl.

Und­ir­liggj­andi kostn­að­ar­þrýst­ing­ur

Launa-framleiðnibilið, framlegð og atvinnustig á Íslandi

Stjórnarráðið
Efnahagsmál 31. tbl.

Til hvers eru op­in­ber fjár­mál?

Mikilvægi umræðunnar um tölur og orð
AFP__20240320__economou-notitle240319_npstx__v1__HighRes__EuFlagsInBrussels

Evr­ópa og nýi heim­ur­inn

vesturheimur og vesturveldin eru hugtök til að endurskilgreina