USD 124,8
EUR 137,2
GBP 163,8 -0,2%
DKK 18,4
SEK 12,2 -0,6%
NOK 12,8 -0,7%
CHF 148,8 0,4%
CAD 87,3
JPY 0,8 0,8%
Stýrivextir 8%
Verðbólga 5,9%
Mannfjöldi 397.710
USD 124,8
EUR 137,2
GBP 163,8 -0,2%
DKK 18,4
SEK 12,2 -0,6%
NOK 12,8 -0,7%
CHF 148,8 0,4%
CAD 87,3
JPY 0,8 0,8%
Stýrivextir 8%
Verðbólga 5,9%
Mannfjöldi 397.710
Til baka

HS Orka og líf­eyr­is­sjóð­irn­ir

Fyrri hluti - síðari hluti mun birtast í næstu viku

Eldgos, Svartsengi, Bláa Lónið
Mynd: Golli

Í Heimildinni 29. apríl sl. (Einkavæðing, ábyrgð og skattasiðferði) fjallaði ég um varnargarða sem reistir hafa verið við Svartsengi án þess að fyrirtæki sem njóta þeirra fjárhagslega, HS Orka hf og Bláa lónið ehf, taki þátt í kostnaði við gerð þeirra. Ég benti einnig á að á sama tíma stæði HS Orka hf í lánaviðskiptum við eigendur sína með þeim afleiðingum að ríkissjóður verður af miklum skatttekjum.

Skattasniðganga erlendra félaga er alþjóðlegt vandamál og hefur kallað á samræmdar aðgerðir ríkja sem hún bitnar á. ESB setti reglugerð árið 2016 um aðgerðir til varna gegn skattasniðgöngu.[61c02a] Meðal þeirra eru takmarkanir á lántökum í skattalegum tilgangi. Í stjórnarsáttmálum ríkisstjórnanna 2017 og 2021[22f2bc] eru fyrirheit um ráðstafanir í þessu efni sem sjö ára valdatími dugði ekki til að efna. Í stað virkra aðgerða horfa stjórnvöld aðgerðalaus á að erlend stórfyrirtæki greiði engan tekjuskatt áratugum saman þrátt fyrir blómlegan rekstur og líða það að skattasniðganga þeirra verði að fordæmi fyrir félög sem lúta stjórn íslenskra aðila eins og HS Orka hf og eigendur hennar.

Lántaka HS Orku hf

Á árinu 2022 ákváðu eigendur HS Orku hf., fjárfestingasjóðir Ancala Partners og Jarðvarmi slhf, að veita félagi í sameign þeirra, HS Orka Holding hf, 38 milljón dollara lán til 7 ára með 10,9% vöxtum. HS Orka Holding hf lánaði dótturfélagi sínu, HS Orku hf, fé þetta með sömu skilmálum. Á miðju ári 2024 var ákveðið að framlengja lánstímann til ágúst 2034 þ.e. alls til 12 ára.[3cc10a]

Lánið jafngildir um 5,5 milljörðum íslenskra króna. Vextir eru ekki greiddir árlega en færðir til hækkunar á höfuðstóli lánsins. Þeir voru um 600 m.kr. fyrsta árið en fara vaxandi í um 1,8 milljarða kr. síðasta árið. Í lok lánstímans verður höfuðstóll lánsins orðinn um 18,3 milljarðar kr. Vextir og vaxtavextir á tímabilinu, 13 milljarðar kr., munu lækka tekjuskattstofn HS Orku hf um þá fjárhæð og lækka tekjuskatt félagsins um 2,6 milljarða kr. Reiknaður tekjuskattur félagsins 2023 og 2024 hefur þegar lækkað um 240 m.kr. vegna þessa.

Ekkert kemur fram í ársreikningum HS Orku hf um tilgang þessarar lántöku, þörf á henni eða rök fyrir því að vextir á þessu láni í erlendri mynt eru tvöfalt hærri en á öðrum lánum félagsins. Ekki verður annað séð en að um sé að ræða lántöku hjá tengdum aðila í þeim tilgangi einum að lækka tekjuskatt félagsins.

Etv. er skattasniðganga erlendra aðila orðin svo útbreidd að ekki taki því að fárast um þótt eitt fyrirtækið enn bætist í hópinn. Fernt gefur þó tilefni til að staldra við. Í fyrsta lagi eru eigendur að HS Orku hf að hálfu íslenskir aðilar og hafa komið að ákvörðun um lánið sem slíkir en ekki sem leppar erlendra eigenda eins og jafnan hefur verið um fyrirtæki að fullu í eigu erlendra aðila. Í öðru lagi hefur HS Orka hf rétt til nýtingar á náttúruauðlind í sameign þjóðarinnar og sýnir það við hverju má búast þegar orkuvirkjanir eða önnur nýting auðlinda eru í höndum erlendra aðila. Gjörningur HS Orku hf setur fordæmi fyrir aðra verði hann látinn standa. Í þriðja lagi eru hinir íslensku meðeigendur að HS Orku hf lífeyrissjóðir sem starfa skv. íslenskum lögum og njóta sérstakra hlunninda á grundvelli þeirra en taka engu að síður þátt í því að hafa tekjur af ríkinu. Í fjórða lagi að stjórnir lífeyrissjóða, skipaðar fulltrúum verkalýðsfélaga annars vegar og Samtaka atvinnulífsins eða fjármálaráðherra hins vegar, samþykkja skattasniðgöngu sem kosta mun ríkissjóð á þriðja milljarð í töpuðum skatttekjum.

Félögin

Þótt aðeins sé um eitt orkuver að ræða er fjölþætt félagaflækja sett upp um verkefnið í þeim tilgangi að auðvelda flutning fjármuna, draga úr gagnsæi og hylja ákvarðanaferilinn. Það gerir ábyrgð einstakra aðila óljósa og tengir marga einstaklinga HS Orku fjárhagslega.

Rekstrarfélagið HS Orka hf, sem starfrækir raforkuverið í Svartsengi og formlegur eigandi þess, HS Orka Holding hf., eru bæði íslensk félög en eigendur þeirra eru að jöfnu annars vegar sjóðir í stýringu Ancala Partners og hins vegar Jarðvarmi í eigu 14 íslenskra lífeyrissjóða. Stjórn rekstrarfélagsins er valin af stjórn HS Orka Holding sem aftur á móti er tilnefnd af eigendunum.

Ancala Partners LLP er sjóðstýringafélag (e. Fund Manager) skráð í London. Það var stofnað 2010 og er með 4,3 milljarða evra í sjóðum sínum sem fjárfestir eru í um 20 fyrirtækjum, aðallega í innviðastarfsemi í 16 löndum, eftir því sem fram kemur á heimasíðu þess. Hinn eigandi að HS Orka Holding er …

Fáðu áskrift til að lesa

Áskrift að Vísbendingu hæfir þeim sem hafa gaman að óvilhöllum greiningum og gagn af greinargóðum upplýsingum um efnahagsmál, viðskipti og nýsköpun.

Næsta grein

Mest lesið
1
Vinnumarkaður

Endalok pólska tímabilsins?

2
Aðrir sálmar

Stjórnun og traust

3
Vinnumarkaður

Ofmetur launavísitalan þróun launa?

4
Efnahagsmál

Um virði hagtalna

5
Umhverfi

Íslenskir jöklar á hverfanda hveli

6
Aðrir sálmar

Þrjár gráður


Vetur
Efnahagsmál 37. tbl.

Um virði hagtalna

Traust á opinberum hagtölum skiptir sköpum fyrir hagstjórn og ákvarðanatöku.
Framkvæmdir í Reykjavík
Efnahagsmál 36. tbl.

Hvað er sjálf­bær launa­þró­un?

Verðbólga, framleiðni og mörk launasvigrúmsins
Anti-Fascist Economics 2026 Isabella Weber
Efnahagsmál 36. tbl.

Póli­tísk­ar af­leið­ing­ar efna­hags­legr­ar óvissu

Lífskjarakrísan: Stýrivextir eru harkalegt tól í baráttunni gegn hækkandi verði á nauðsynjavörum