Ísland býr yfir gjöfulum orkuauðlindum í formi fallvatna og jarðhita. Síðan virkjun þeirra hófst á fyrri hluta síðustu aldar hafa Íslendingar notið góðs af tiltölulega lágu raforkuverði í samanburði við aðrar þjóðir auk þess að vera lausir við mengun sem fylgir eldsneytisbruna. Nýting vatnsafls og jarðvarma á Íslandi hefur haldist í hendur við uppbyggingu tengdra innviða, s.s. flutnings- og vegakerfisins, og styrkt atvinnulíf svo um munar. En hver er hvatinn að því að setja nú upp vindorkuver hér á landi? Áður en því verða gerð skil er rétt að svara fyrst eftirfarandi grundvallarspurningu:

Þarf yfir höfuð að virkja meira?

Svarið má lesa úr fjölda opinberra gagna. Í raforkuspá Landsnets fyrir árin 2024-2050 er því spáð að á þessu tímabili aukist heildareftirspurn eftir orku um 65-116%. Í orkuspá fyrir árin 2025-2050 koma fram áþekkar niðurstöður. Þar stendur að tvísýnt sé hvort framboð raforku muni mæta eftirspurn til 2030. Í kerfisáætlun Landsnets fyrir árin 2025-2034 er því spáð að árleg heildareftirspurn raforku fari úr 20,5 TWst árið 2024 í 33,9-44,3 TWst árið 2050, sem nemur ríflega sjö- til nífaldri framleiðslu Kárahnjúkavirkjunar. Langstærsti hluti aukinnar raforkuþarfar kemur til vegna orkuskipta, einnar mikilvægustu aðgerðar sem ráðast má í til að sporna við loftlagsbreytingum, sem er jafnframt ein stærsta áskorun mannkyns í dag. Því er deginum ljósara, að brýn þörf er á aukinni raforkuframleiðslu.

Hvers vegna ætti að anna þessari raforkuþörf með vindorku?

Svarið er að miklu leyti fólgið í þeim kostnaði sem nýjar virkjanir leiða af sér. Þar er ekki einvörðungu um að ræða fjárhagslegan kostnað, heldur einnig kostnað í formi umhverfisáhrifa, sem rýra með einhverjum hætti náttúrugæði á áhrifasvæði virkjana.

Vindorkuvirkjanir eru einn umhverfisvænsti orkukosturinn

Vindorkuvirkjanir eru ekki lausar við umhverfisáhrif frekar en nokkur önnur mannvirki. Hins vegar hafa þær einn augljósan og veigamikinn kost fram yfir vatnsaflsvirkjanir, sem eru og verða áfram burðarstólpi íslenska orkukerfisins: áhrif þeirra eru að mjög miklu leyti afturkræf. Eftir að líftíma vindorkuvirkjana lýkur eru þær teknar niður og endurnýttar og með þeim hverfa næstum öll ásýndaráhrif þeim tengd sem og öll hindrunaráhrif sem þær hafa á fugla og önnur dýr, ólíkt vatnsaflinu. Fótspor vindorkuvirkjana á landi á hverja orkueiningu er miklu minna en tilsvarandi fótspor vatnsaflsvirkjana og þannig verður mun minna af gróðurvistgerðum (e. habitat types) undir í tilfelli vindorku. Ritrýndar vísindarannsóknir á umhverfisáhrifum vindorkuvirkjana og vatnsaflsvirkjana í Noregi staðfesta að þær fyrrnefndu hafa í för með sér vægari áhrif á líffræðilega fjölbreytni. Loks er rétt halda til haga í þessu samhengi að vindorka hefur almennt lægra kolefnisfótspor en bæði vatnsafl og jarðvarmi þegar litið er til lífsferilsgreininga slíkra virkjana. Þetta er t.a.m. staðfest í Viðauka III við fimmtu matskýrslu Milliríkjanefndar Sameinuðu þjóðanna um loftslagsbreytingar (IPCC). Út frá umhverfissjónarmiðum er því alveg skýrt, að vindorka á landi er mjög fýsilegur kostur og óeðlilegt væri að nýta hann ekki.

Vindorka er ódýrasti orkukostur sem stendur til boða á Íslandi

Síðan um aldamótin hefur orðið gríðarmikil uppbygging vindorku í Evrópu. Lengst framan af þessu tímabili þótti vindorka óhentug á Íslandi vegna erfiðs veðurfars og …