Hvað ef við gætum nýtt jarðhita sem er heitari og með meira afli en þekkist í dag og tífaldað þannig afköst jarðhitasvæða? Hvaða áhrif hefði það á orkuvinnslu á Íslandi og í heiminum öllum?

Þessum spurningum er Iceland Deep Drilling Project[e5d58c], eða IDDP, ætlað að svara. IDDP er samstarf HS Orku, Landsvirkjunar, Orkuveitunnar og stjórnvalda um djúpnýtingu jarðhita sem staðið hefur í aldarfjórðung með það að markmiði að kanna hvort ofurheitir jarðhitakostir geti orðið raunhæfir til orkuvinnslu. Á þessu ári verður tekið stórt skref í áttina að því að gera það að veruleika með því að bora þriðju holuna í þessu metnaðarfulla verkefni.

Þriðja kynslóð jarðhitanýtingar

Jarðhitinn er helsti orkugjafi Íslands og það er einstakt í heiminum. Fyrir tæplega 100 árum var byrjað að nýta heitt vatn til húshitunar, baða og annarrar neyslu. Því næst var unnin raforka úr jarðhitanum og í dag uppfyllir jarðhitinn einn og sér um 65% orkuþarfar hins daglega lífs hér á landi[1ef6af].

Nýting jarðhita hefur skapað okkur sem búum á Íslandi ávinning og lífsgæði sem við þekkjum öll svo vel. Þeim ávinningi má ekki taka sem gefnum í ljósi þess að auðlindin var til staðar, heldur er hann afurð þess að lagt var af stað í þá vegferð að nýta auðlindina og skilja. En það má ekki láta þar við sitja. Það þarf að halda áfram að nýta orkuna sem skapar verðmætin, svo hægt sé að viðhalda þeim lífsgæðum sem jarðhitinn gefur fyrir okkur sjálf og komandi kynslóðir.

Það er því komið að þriðju kynslóð jarðhitanýtingar, djúpnýtingu. Djúpnýting er samheiti yfir nýtingu jarðhita sem er heitari eða við meiri þrýsting en áður hefur reynst mögulegt. Takist vel til getur slík þróun haft veruleg áhrif á framtíðarorkuöflun á Íslandi og í heiminum öllum.

Af hverju djúpnýting?

Í dag er jarðhitinn sem við nýtum til húshitunar og raforkuframleiðslu á Íslandi á bilinu 120-300°. Þegar talað er um djúpnýtingu fer hitinn hins vegar yfir 400°C og telst þá ofurheitur. Sá vökvi inniheldur miklu meira afl en í hefðbundnum kerfum sem þýðir að hver hola gæti afkastað allt að tífalt meira en við þekkjum í dag. Talið er að svo heitur jarðhitavökvi leynist víðsvegar um heiminn þegar borað er dýpra ofan í jarðhitalögin en gert er í dag eða um 4 km, en á Íslandi hefur tilvist hans einnig verið staðfestur á minna dýpi. Það myndi þá líka þýða að umhverfisrask verður minna ef jarðhitaauðlindirnar eru nýttar í auknum mæli lóðrétt í stað þess að fara lárétt þar sem umfang er minna og mannvirkjum fækkar.

Djúpnýting er mest spennandi rannsóknar- og nýsköpunarverkefni á sviði jarðhita í heiminum í dag og þar hefur IDDP samstarfið frá upphafi verið leiðandi í að prófa nýjar lausnir. IDDP hefur sýnt fram á að auðlindin og orkan er vissulega til staðar og þannig styrkt stöðu Íslands ennfrekar sem leiðandi þjóðar á sviði jarðhitarannsókna og opnað ný tækifæri fyrir orkuskipti, nýsköpun og útflutning þekkingar.

IDDP-3 afrakstur áralangra rannsókna

Fyrsta holan í IDDP samstarfinu , IDDP-1, var boruð í Kröflu undir forystu Landsvirkjunar árið 2009. Það er enn heitasta jarðhitahola sem boruð hefur verið í heiminum þar sem komið var niður í kviku á yfir 900°C. Önnur holan, IDDP-2, var boruð á Reykjanesi undir forystu HS Orku árið …