Hvað ef rekaviður fyrri alda hefði legið ónotaður á Íslandi og verið látinn grotna niður? Ef jarðhiti hefði ekki verið nýttur til húshitunar? Ef vatnsafl hefði ekki verið nýtt til rafmagnsframleiðslu? Allt þetta er óhugsandi því það skylda hverrar þjóðar að nýta auðlindir sínar svo hægt sé að byggja upp gott samfélag.

Þegar rætt er um vindorku á Ísland þá hefur umræðan takmarkast nokkuð af því hvort Íslendingar sætti sig við að setja upp vindorkuver í náttúru Íslands, vegna útlits og ásjónu úr fjarlægð. Eru „vindmyllur“ of mikið lýti í náttúrunni eða ekki? Einnig er fullyrt að engin þörf sé fyrir vindorku hér á landi. Minna fer fyrir umræðu um hvort hér sé um að ræða verðmæta auðlind eða ekki.

Þegar staðir fyrir vindorkuver eru valdir skiptir mestu að nýtni sé sem best. Að vindur blási þar reglulega. Meiri vindur þýðir meiri hagkvæmni og lægra orkuverð. Í ljós kemur, þegar Ísland er borið saman við önnur svæði, að Ísland er eitt allra besta vind-svæði í veröldinni. Hér á landi væri hægt að velja svæði fyrir vindorkugarða og að afla orku með hagkvæmari hætti en hægt er annarsstaðar.

Ísland jafnast á við svæðin í Norðursjó (ekki á landi) varðandi það hve nýtingarhlutfall er hátt og hve vel þau henta fyrir vindorku. Í Norðursjó eru þýskir, hollenskir og breskir aðilar sem reka vindorkuver sem framleiða um 40 GW af rafmagni með vindorku á sjó (e. offshore wind). Önnur svæði í veröldinni hafa lakara nýtingarhlutfall á vindi eins og sjá má í töflunni.

Það er því hægt að segja að vindorka sé mikil auðlind á Íslandi og hefur hún lítið sem ekkert verið nýtt. Það er því ábyrgðarhluti fyrir alla aðila að skoða möguleikana á því að nota vindorku til að byggja upp ódýra orkukosti fyrir almenning og fyrirtæki í landinu.

Íslensk vindorka getur farið nærri því að vera jafnaðarorka

Margir kaupendur raforku þurfa jafnaðarorku (e. baseline) sem er orka sem skilar sér jafnt, allan sólarhringinn. Líkt og vatnsaflsorka er. Vindorka hefur víða verið talin annars flokks orka því hún er aðeins framleidd þegar vindur blæs. Margir aðilar geta ekki nýtt sér orku sem er mjög breytileg en slíkt er hratt að breytast um þessar mundir m.a. vegna nýrra geymslulausna á raforku og vegna þess að margþættur og flókinn búnaður eins og t.d. rafgreinar (e. electrolyzers), geta nú, miklu frekar en áður, keyrt á breytilegri orku.

Sendinefnd frá þýska tæknirisanum Siemens Energy var hér á landi fyrir nokkru og skoðaði mæligögn fyrir vind á mörgum svæðum á Íslandi. Þeirra niðurstöður voru mjög afgerandi: Íslenskur vindur hentar betur fyrir vindorku en þeir hafa séð á flestum öðrum stöðum í heiminum. Það er vegna þess hversu mikið blæs (styrkur vinds), hve vindur er viðvarandi (oft) og svo þriðji þátturinn sem einkennir íslenskan vind: Fjölbreytileiki vindátta. Það þýðir að þegar vindur blæs á einum stað er oft allt önnur vindhegðun á öðrum stað, jafnvel í takmarkaðri fjarlægð. Þetta gerir Ísland einstakt því vindorka hér á landi er svo breytileg, öflug og virk að hún fer langt með að líkja eftir jafnaðarorku, séu 2-3 vindorkusvæði tengd saman. Sérfræðingar Siemens Energy voru á einu máli um það að vindurinn á Íslandi væri einstakur fyrir vindorkuver því nýtni á Íslandi yrði meiri en annarsstaðar.

Hægt að klára orkuskipti á Íslandi að mestu með íslenskri vindorku

Oft hefur verið sagt að vindorka dugi ekki til að klára orkuskipti. Það hafa sérfræðingar Siemens Energy staðfest að sé rangt. Vindorka frá tveimur ólíkum vindsvæðum fer langt með að líkja eftir jafnaðarorku og ef þrjú vindorkusvæði eru valin með þetta í huga þá er hægt að fá orku sem er allt að 88-90% jafnaðarorka þ.e. hefur mjög lítinn breytileika í sér. Sér í lagi hentar vindur vel ef lítill hluti af jafnaðarorku er nýttur samhliða vindorkunni. Þá er hægt að setja saman orkuprófíla sem geta farið langt með að klára orkuskipti á Íslandi og eru raunhæfir innan fárra ára.

Dæmigerð framleiðsla á umhverfisvænu eldsneyti t.d. fyrir skip gæti numið 300.000 tonnum á ári. Nóg væri að fá til þeirrar framleiðslu 60-80 MW af jafnaðarorku (frá vatnsafli eða jarðhita) ef samhliða því myndi fást 300 MW af vindorku. Þetta væri nægjanlegt umhverfisvænt eldsneyti sem dugar fyrir stærstan hluta af því sem orkuskipti skipaflota þurfa. Ef leysa á þetta verkefni aðeins með hefðbundinni raforkuframleiðslu myndi þurfa vel yfir 300 MW af nýjum jarðhita- eða vatnsafls orkuverum. Slíkt magn af orku er ekki fáanlegt hér á landi í bráð, biðin eftir því gæti orðið löng og gert orkuskipti óraunhæf fyrr en eftir tvo áratugi. Vindorka opnar því nýja vídd og hraðari möguleika í framþróun í orkuskiptum hér á landi sem eykur samkeppnisforskot Íslands verulega vegna þess hve mikla og hagkvæma vindorku er hægt að fá hér á landi vegna staðaraðstæðna. Að nýta ekki þessa auðlind Íslands væri afar sérstakt í efnahagslegu tilliti fyrir Ísland.