Landsvirkjun fagnaði í fyrra 60 farsælum starfsárum. Saga fyrirtækisins er samofin þeirri ótrúlegu uppbyggingu sem orðið hefur á þessum tíma í orkuvinnslu, flutningi og iðnaði; uppbyggingu sem stuðlað hefur að hagsæld og bættum lífskjörum þjóðarinnar með öflugu atvinnulífi og raforkukerfi sem er einstakt á heimsvísu. Við hjá Landsvirkjun munum áfram sinna verðmætasköpun fyrir land og þjóð og styðja við viðskiptavini okkar, sem eru á meðal öflugustu og mikilvægustu fyrirtækja á Íslandi.

Í áranna rás hefur fyrirtækið þróast í takti við þróun samfélagsins. Undanfarið ár hefur Landsvirkjun til að mynda tekið skref inn á skipulagða raforkumarkaði. Þá spyrja sumir eflaust: af hverju þurfum við raforkumarkaði?

Raforkumarkaðir eru af ýmsum stærðum og gerðum. Þar má til dæmis nefna stórnotendamarkað, heildsölumarkað þar sem stunduð eru viðskipti fram í tímann, kerfisþjónustumarkað og svo mætti lengi telja. Þessir ólíku markaðir eiga það sameiginlegt að stuðla að skilvirkri verðmyndun og sjálfbærri nýtingu auðlinda, auka gegnsæi og jafnræði, bæta nýtingu raforkukerfisins og hvetja til nýsköpunar og fjárfestinga.

Hvernig hefur tekist til?

Raforkuviðskipti á Íslandi hafa verið afar virk á undanförnum 20 árum og tekið miklum breytingum. Við búum svo vel hér á landi að raforkuvinnsla er 100% endurnýjanleg, sem þýðir að við njótum algjörrar sérstöðu á heimsvísu og höfum náð því markmiði sem önnur lönd keppast við að ná. Hér hefur sterkum orkufyrirtækjum vaxið mjög fiskur um hrygg, þau hafa aukið orkuvinnslu um meira en 400 MW síðustu tvo áratugi og keppa sín á milli, fyrirtækjum og heimilum í landinu til hagsbóta. Raforkukerfið hefur sýnt mikinn viðnámsþrótt þegar áföll hafa dunið yfir og við höfum komist í gegnum erfiðleika í orkuframboði án þess að neyðarástand hafi myndast. Niðurstaðan er lægsta og stöðugasta raforkuverð til almennings á Norðurlöndum, samkvæmt tölum frá Eurostat, hagstofu Evrópusambandsins.

En nú eiga sér stað miklar vendingar, með stofnun tveggja fyrirtækja sem reka skipulega raforkumarkaði. Þeirri spurningu er oft varpað fram hvort þörf sé á tveimur mörkuðum í svo litlu landi. Grunnspurningin er þó ekki hversu mörg fyrirtækin eru, heldur hvers konar viðskiptafyrirkomulag eigi að vera ráðandi; hvernig við viljum vega saman langtíma- og skammtímaviðskipti.

Reynslan sýnir að sölufyrirtæki á Íslandi hafa kosið að tryggja raforkukaup sín langt fram í tímann. Á síðasta ári voru skammtímaviðskipti raforku á Íslandi aðeins um 5-10% af afhentri orku á almennum markaði samkvæmt tölum frá Raforkueftirlitinu, raforkumörkuðum og Landsvirkjun.

Viðnámsþróttur í einangruðu kerfi

Eitt af stóru verkefnum raforkumarkaða er að auka viðnámsþrótt þegar við göngum í gegnum erfið tímabil og framboð raforku minnkar. Það er þá sem reynir á raforkumarkaði. Lausnirnar sem þeir veita skipta sköpum.

Evrópubúar hafa náð miklum árangri með skammtímamarkað sem er hannaður til þess að tengja saman kerfi og stýra hvaða gas- og kolaorkuver eru í gangi á hverjum tíma. Skammtímamarkaðurinn skilar skýru verðmerki frá …