USD 126,3 -0,5%
EUR 144
GBP 166,9 -0,1%
DKK 19,3
SEK 13,0 -0,1%
NOK 12,7 -0,8%
CHF 156,2 0,1%
CAD 89,1 -0,1%
JPY 0,8 -0,4%
Stýrivextir 7,8%
Verðbólga 5,2%
Mannfjöldi 395.050
USD 126,3 -0,5%
EUR 144
GBP 166,9 -0,1%
DKK 19,3
SEK 13,0 -0,1%
NOK 12,7 -0,8%
CHF 156,2 0,1%
CAD 89,1 -0,1%
JPY 0,8 -0,4%
Stýrivextir 7,8%
Verðbólga 5,2%
Mannfjöldi 395.050
Til baka

Ör­yggi og vald

Innviðir sem geta verið náttúrulegir, byggðir eða ósýnilegir eru til umræðu í öðrum sálmum vikunnar. Breytingar á mælingum vísitalna vegna húsnæðisverðs hafa verið til umræðu í vikunni. Gylfi Zoega fjallar einnig um það efni í sinni seinni grein vegna Grindavíkurhamfaranna. Þá kemur vald okkar mannfólksins yfir náttúrunni einnig við sögu.

deilimynd-asgeirbrynjar

Öryggi snýst á vissan hátt um vald. Vald yfir náttúrunni hefur löngum verið talið eitt helsta baráttuafl mannsins og verkefni hans að nýta hana sér til hagsbóta. Við sem búum nálægt náttúruöflunum vitum hins vegar að afl náttúrunnar er sterkara en okkar eigin kraftur.

Þó vissulega hafi okkur jarðarbúum tekist að hafa áhrif á loftslagið með samanteknu afli okkar og skeytingarleysi í langan tíma. Þannig hafa orðið það mikil áhrif af neyslu okkar og hegðun að loftslagið hefur breyst svo mikið að til alvarlegra vandræða horfir – líkt og kemur fram í annarri loftslagsgrein vísindafólksins Halldórs Björnssonar og Brynhildar Davíðsdóttur hér í blaðinu.

Orkan kemur úr náttúrunni svo sem í formi vatnsafls og háhitakrafts sem okkur hefur tekist að virkja hérlendis með verkfræði og annarri tækni- og verkþekkingu. Sem önnur lönd gera einnig með virkjun kjarnorku, sólarorku og vindorku. Olíunotkun er orðin barn síns tíma, líkt og hin úrelta sókn eftir orku úr spiki spendýra á borð við rostunga, seli eða hvali.

Náttúran er nokkurs konar innviður. Ár voru hér og eru annars staðar enn notaðar til flutninga, skógar breyta koltvísýringi í súrefni og svo mætti lengi telja. Þegar náttúruöflin taka sig til og brjótast fram af þeim krafti sem við nú sjáum á Reykjanesi þá duga ekki allar jarðýtur landsins til að verja allt það sem byggt hefur verið.

Húsnæði er annars konar innviður, sem við getum ekki verið án. Mælingin á húsnæðislið vísitölunnar sem notuð er til að verðtryggja lánsfjármögnunargjörninga hefur hérlendis verið miðuð við 3 mánaða meðaltal verðbreytinga húsnæðis en í Svíþjóð er notast við 30 ára meðaltal.

Fjármálakerfið okkar er samfélagslegur innviður, álíka og veitustofnanir. Spurningin er hvers vegna við höfum hannað það hér svo að reglulega verða miklar ógöngur á sviði húsnæðislána. Hví þarf að tryggja valdhöfum fjármagnsins stöðugt 3 mánaða öryggi hér á meðan að meðaltal verðbreytinga nágranna okkar miðast við 360 mánuði, sem er ámóta meðallengd lánstímans.

Næsta grein

Mest lesið
1
Efnahagsmál

Skipti engu að samningarnir um Icesave voru felldir?

2
Alþjóðamál

Tvínota tækni: þegar innviðir verða varnargeta

3
Aðrir sálmar

Rostungar og grænlensk króna

4
Orkumál

Íslensk orka í alþjóðlegu samhengi – ávinningur sem mælist í milljörðum

5
Aðrir sálmar

Höfrungar og kollhnísar

6
Efnahagsmál

Fjármálaáætlun 2027 til 2031: Hvert skal stefnt?

Peningar, seðlar, krónur
Efnahagsmál 22. tbl.

Akki­les og fimm stoð­ir al­þjóða­geirans ís­lenska

Lífskjör Íslendinga ráðast sífellt meira af fjölbreyttum útflutningi.
Harpa
Nýsköpun 22. tbl.

Hvar eiga skap­andi grein­ar heima í nýrri at­vinnu­stefn­u?

Skapandi greinar eru verðmætari fyrir atvinnulíf og samfélag en hefðbundnir hagvísar gefa til kynna.
Vindorka
Orkumál 22. tbl.

Verð­vernd í krafti vind­orku

Vindorka getur aukið raforkuframboð, lækkað kostnað og stutt orkuskipti með minni umhverfisáhrifum.
pexels-rinoadamo-34586065
Sjálfbærni 22. tbl.

Líf­fræði­leg fjöl­breytni — áhrif og ábyrgð fyr­ir­tækja

Líffræðileg fjölbreytni er undirstaða samfélags, atvinnulífs og þeirrar velferðar sem við njótum.

OR89708
Orkumál 22. tbl.

Heitasta tæki­færið: Þeg­ar vís­indi og þekk­ing opna nýj­ar vídd­ir í jarð­hita

Djúpnýting jarðhita gæti margfaldað orkuvinnslu og markað næstu byltingu í íslenskum orkumálum.
Hellisheiði dsf7264
Efnahagsmál 22. tbl.

At­vinnu­stefna til 2035: Óraun­hæf og mót­sagna­kennd mark­mið

Getur hagkerfið vaxið endalaust á plánetu þar sem auðlindir eru takmarkaðar?
Raforka, raflínur
Orkumál 22. tbl.

Fram­tíð­in og fjöregg­ið okk­ar

Raforkumarkaðir snúast ekki aðeins um verð heldur einnig um orkuöryggi og stöðugleika.
Hellisheiði dji-20260610131247-0988-d-2
Orkumál 22. tbl.

Ís­lensk orka í al­þjóð­legu sam­hengi – ávinn­ing­ur sem mælist í millj­örð­um

Lokun Hormússunds sýnir hvernig íslensk orkuuppbygging hefur varið heimili og fyrirtæki gegn alþjóðlegum orkukreppum.