USD 122,4 -1,0%
EUR 137 0,3%
GBP 164,2 0,4%
DKK 18,3 0,3%
SEK 12,5 1,3%
NOK 13,0 0,6%
CHF 149,5 1,4%
CAD 86,8 0,1%
JPY 0,8 0,3%
Stýrivextir 8%
Verðbólga 5,9%
Mannfjöldi 397.710
USD 122,4 -1,0%
EUR 137 0,3%
GBP 164,2 0,4%
DKK 18,3 0,3%
SEK 12,5 1,3%
NOK 13,0 0,6%
CHF 149,5 1,4%
CAD 86,8 0,1%
JPY 0,8 0,3%
Stýrivextir 8%
Verðbólga 5,9%
Mannfjöldi 397.710
Til baka

Rauveru­leiki taln­anna

Tölur af hagrænum toga þarf að setja í samhengi við raunveruleikann og einstrengingsleg eða bókstafsleg túlkun þeirra getur leitt til ófriðar. Greinar blaðs vikunnar eru settar í samhengi hér.

deilimynd-asgeirbrynjar

Nú eru góð teikn á lofti um að verðbólgan sé hjaðnandi. Bæði úr mælingum með vísitölum og út frá væntingum til nýlega hafins árs.

Það er merkilegt hve samhæfð orðræðan hérlendis er um það að ekki megi rekja verðbólguna til hagnaðaraukningar fyrirtækja. Þar getur túlkun talna skipt máli, auk þess sem viðmiðunartímabil talnasöfnunarinnar er annað lykilatriði. Jafnvel stærð talnanna getur villt fólki sýn.

Þó að tölur ljúgi ekki þá er samt hægt að draga mismunandi ályktanir af þeim. Það orðfæri sem kemur fram í margnefndri rammagrein síðustu Peningamála Seðlabanka Íslands um að græðgisverðbólguna sé ekki að finna hérlendis hefur farið sem eldur í sinu gegnum umræðuna um verðbólguvæntingar kringum áramótin.

Höfnunin á hagnaðardrifnu verðbólgunni kemur með sama hætti fram í aðalgrein blaðs vikunnar. Hlutdeild launakostnaðar er ítrekað sögð hafa lækkað lítilsháttar hér á landi á síðustu árum. Sú niðurstaða byggist á tölunum 63,5% árið 2018 sem lækkar í 59,2% hlutdeild launa í vergum þáttatekjum árið 2022. Vissulega getur munurinn sem er 4,3 prósentur þótt lítil tala. En hlutdeild vergs hagnaðar sem vex úr 36,5% árið 2018 í 40,8% um sömu 4,3 prósentur er ekkert endilega lítilsháttar. Það er hækkun á hlutdeild hagnaðar um vel rúmlega tíund, nánar tiltekið 11,78%.

Það mikilvæga er að hagfræðileg og tölfræðileg greining sé ekki tekin of bókstaflega heldur sé skoðuð í raunverulegu samhengi við veruleikann og sé hagnýtanleg en ekki bara fræðileg. Líkt og endurskoðun fjármálareglna Evrópusambandsins ber með sér og fjallað er um í blaðinu. Þá er ekki síður mikilvægt að skilja sambandið á milli þess mögulega og hins hagfræðilega, líkt og þriðja greinin segir frá. Þannig getur hagfræði stuðlað að friði deiluaðila alveg eins og hægt er að nota hana í hagsmunabaráttu sem fáir græða mikið á.

Næsta grein

Mest lesið
1
Efnahagsmál

Uppskeruhátíð hagfræðinga

2
Aðrir sálmar

Þjóðarhagsleg rekstrarhagfræði

3
Vinnumarkaður

Endalok pólska tímabilsins?

4
Aðrir sálmar

Stjórnun og traust

5
Efnahagsmál

Burðug sveitarfélög geta stutt við ábyrga hagstjórn

6
Vinnumarkaður

Ofmetur launavísitalan þróun launa?

Vetur
Efnahagsmál 37. tbl.

Um virði hagtalna

Traust á opinberum hagtölum skiptir sköpum fyrir hagstjórn og ákvarðanatöku.
Framkvæmdir í Reykjavík
Efnahagsmál 36. tbl.

Hvað er sjálf­bær launa­þró­un?

Verðbólga, framleiðni og mörk launasvigrúmsins

Anti-Fascist Economics 2026 Isabella Weber
Efnahagsmál 36. tbl.

Póli­tísk­ar af­leið­ing­ar efna­hags­legr­ar óvissu

Lífskjarakrísan: Stýrivextir eru harkalegt tól í baráttunni gegn hækkandi verði á nauðsynjavörum
IMG_2494
Umhverfi 35. tbl.

Ís­lensk­ir jökl­ar á hverf­anda hveli

Loftslagsbreytingar hafa mikil áhrif á íslenska jökla. Vegna hlýnunar jarðar hafa jöklarnir minnkað mikið á síðustu áratugum. Ef ekkert verður gert til að draga úr hlýnuninni gætu margir þeirra horfið í framtíðinni.