USD 125,6 -0,1%
EUR 145,1 0,6%
GBP 167,7 0,6%
DKK 19,4 0,6%
SEK 13,6 1,2%
NOK 13,0 0,7%
CHF 161,1 0,9%
CAD 92,5 0,9%
JPY 0,8 0,5%
Stýrivextir 7,2%
Verðbólga 5,2%
Mannfjöldi 394.530
USD 125,6 -0,1%
EUR 145,1 0,6%
GBP 167,7 0,6%
DKK 19,4 0,6%
SEK 13,6 1,2%
NOK 13,0 0,7%
CHF 161,1 0,9%
CAD 92,5 0,9%
JPY 0,8 0,5%
Stýrivextir 7,2%
Verðbólga 5,2%
Mannfjöldi 394.530
Til baka

Rauveru­leiki taln­anna

Tölur af hagrænum toga þarf að setja í samhengi við raunveruleikann og einstrengingsleg eða bókstafsleg túlkun þeirra getur leitt til ófriðar. Greinar blaðs vikunnar eru settar í samhengi hér.

deilimynd-asgeirbrynjar

Nú eru góð teikn á lofti um að verðbólgan sé hjaðnandi. Bæði úr mælingum með vísitölum og út frá væntingum til nýlega hafins árs.

Það er merkilegt hve samhæfð orðræðan hérlendis er um það að ekki megi rekja verðbólguna til hagnaðaraukningar fyrirtækja. Þar getur túlkun talna skipt máli, auk þess sem viðmiðunartímabil talnasöfnunarinnar er annað lykilatriði. Jafnvel stærð talnanna getur villt fólki sýn.

Þó að tölur ljúgi ekki þá er samt hægt að draga mismunandi ályktanir af þeim. Það orðfæri sem kemur fram í margnefndri rammagrein síðustu Peningamála Seðlabanka Íslands um að græðgisverðbólguna sé ekki að finna hérlendis hefur farið sem eldur í sinu gegnum umræðuna um verðbólguvæntingar kringum áramótin.

Höfnunin á hagnaðardrifnu verðbólgunni kemur með sama hætti fram í aðalgrein blaðs vikunnar. Hlutdeild launakostnaðar er ítrekað sögð hafa lækkað lítilsháttar hér á landi á síðustu árum. Sú niðurstaða byggist á tölunum 63,5% árið 2018 sem lækkar í 59,2% hlutdeild launa í vergum þáttatekjum árið 2022. Vissulega getur munurinn sem er 4,3 prósentur þótt lítil tala. En hlutdeild vergs hagnaðar sem vex úr 36,5% árið 2018 í 40,8% um sömu 4,3 prósentur er ekkert endilega lítilsháttar. Það er hækkun á hlutdeild hagnaðar um vel rúmlega tíund, nánar tiltekið 11,78%.

Það mikilvæga er að hagfræðileg og tölfræðileg greining sé ekki tekin of bókstaflega heldur sé skoðuð í raunverulegu samhengi við veruleikann og sé hagnýtanleg en ekki bara fræðileg. Líkt og endurskoðun fjármálareglna Evrópusambandsins ber með sér og fjallað er um í blaðinu. Þá er ekki síður mikilvægt að skilja sambandið á milli þess mögulega og hins hagfræðilega, líkt og þriðja greinin segir frá. Þannig getur hagfræði stuðlað að friði deiluaðila alveg eins og hægt er að nota hana í hagsmunabaráttu sem fáir græða mikið á.

Næsta grein

Mest lesið
1
Loftslagsmál

Um bókina Hitamál eftir Frosta Sigurjónsson

2
Efnahagsmál

Ósamhverf áhrif gengis­breytinga á verð mat- og drykkjarvöru

3
Efnahagsmál

Um DNA og verðbólgu

4
Menntamál

Að endurheimta fræðasamfélagið: Háskólar þurfa meira en mælingar

5
Efnahagsmál

Nokkur orð um gagnrýni á frumvarp um launavísitölu

6
Efnahagsmál

Er rétt að leggja spádeild Hagstofu Íslands niður?

Mannlíf í Reykjavík
Vinnumarkaður 10. tbl.

Ís­lensk­ur vinnu­mark­að­ur á tíma­mót­um

Lýðfræði, áskoranir og ný forgangsröðun
Mannlíf í Reykjavík
Lífeyrismál 10. tbl.

Elli­líf­eyr­ir og vísi­töl­ur

Aðrir sálmar 10. tbl.

Hern­að­ur og auð­legð

250 ára bók og tvær vikur af sprengjuárásum með stríði sem veldur verðbólgu
Loftslagsmál 9. tbl.

Um bók­ina Hita­mál eft­ir Frosta Sig­ur­jóns­son

Ýtarleg úttekt með rýni og staðreyndaprófunum samkvæmt vísindalegum aðferðum. Inngangsgrein að þessari úttekt birtist í 9. tbl. 44. árg. vikuritsins Vísbendingar.

Iceland.A2004028.1355.500m
Nýsköpun 9. tbl.

Þetta sögðu þrjú hund­ruð frum­kvöðl­ar

Um nýsköpunarumhverfið hérlendis
Umferð, Reykjavík
Aðrir sálmar 9. tbl.

Vís­indi og ný­sköp­un

Þurfa að spila saman og hanga saman
Jöklar dsf8175h
Loftslagsmál 9. tbl.

Gildi vís­inda og vís­inda­legr­ar gagn­rýni

Um hitamál og bábiljur
Aðrir sálmar 8. tbl.

Er verð­bólg­an kom­in til að ver­a?

Tvær, tvær og hálf, fjórar eða fimm prósentur