USD 127,0 0,1%
EUR 144 0,1%
GBP 167,1 0,1%
DKK 19,3 0,2%
SEK 13,0 0,3%
NOK 12,8 -0,4%
CHF 156,1 0,1%
CAD 89,2 0,1%
JPY 0,8
Stýrivextir 7,8%
Verðbólga 5,2%
Mannfjöldi 395.050
USD 127,0 0,1%
EUR 144 0,1%
GBP 167,1 0,1%
DKK 19,3 0,2%
SEK 13,0 0,3%
NOK 12,8 -0,4%
CHF 156,1 0,1%
CAD 89,2 0,1%
JPY 0,8
Stýrivextir 7,8%
Verðbólga 5,2%
Mannfjöldi 395.050
Til baka

Rauveru­leiki taln­anna

Tölur af hagrænum toga þarf að setja í samhengi við raunveruleikann og einstrengingsleg eða bókstafsleg túlkun þeirra getur leitt til ófriðar. Greinar blaðs vikunnar eru settar í samhengi hér.

deilimynd-asgeirbrynjar

Nú eru góð teikn á lofti um að verðbólgan sé hjaðnandi. Bæði úr mælingum með vísitölum og út frá væntingum til nýlega hafins árs.

Það er merkilegt hve samhæfð orðræðan hérlendis er um það að ekki megi rekja verðbólguna til hagnaðaraukningar fyrirtækja. Þar getur túlkun talna skipt máli, auk þess sem viðmiðunartímabil talnasöfnunarinnar er annað lykilatriði. Jafnvel stærð talnanna getur villt fólki sýn.

Þó að tölur ljúgi ekki þá er samt hægt að draga mismunandi ályktanir af þeim. Það orðfæri sem kemur fram í margnefndri rammagrein síðustu Peningamála Seðlabanka Íslands um að græðgisverðbólguna sé ekki að finna hérlendis hefur farið sem eldur í sinu gegnum umræðuna um verðbólguvæntingar kringum áramótin.

Höfnunin á hagnaðardrifnu verðbólgunni kemur með sama hætti fram í aðalgrein blaðs vikunnar. Hlutdeild launakostnaðar er ítrekað sögð hafa lækkað lítilsháttar hér á landi á síðustu árum. Sú niðurstaða byggist á tölunum 63,5% árið 2018 sem lækkar í 59,2% hlutdeild launa í vergum þáttatekjum árið 2022. Vissulega getur munurinn sem er 4,3 prósentur þótt lítil tala. En hlutdeild vergs hagnaðar sem vex úr 36,5% árið 2018 í 40,8% um sömu 4,3 prósentur er ekkert endilega lítilsháttar. Það er hækkun á hlutdeild hagnaðar um vel rúmlega tíund, nánar tiltekið 11,78%.

Það mikilvæga er að hagfræðileg og tölfræðileg greining sé ekki tekin of bókstaflega heldur sé skoðuð í raunverulegu samhengi við veruleikann og sé hagnýtanleg en ekki bara fræðileg. Líkt og endurskoðun fjármálareglna Evrópusambandsins ber með sér og fjallað er um í blaðinu. Þá er ekki síður mikilvægt að skilja sambandið á milli þess mögulega og hins hagfræðilega, líkt og þriðja greinin segir frá. Þannig getur hagfræði stuðlað að friði deiluaðila alveg eins og hægt er að nota hana í hagsmunabaráttu sem fáir græða mikið á.

Næsta grein

Mest lesið
1
Efnahagsmál

Skipti engu að samningarnir um Icesave voru felldir?

2
Alþjóðamál

Tvínota tækni: þegar innviðir verða varnargeta

3
Aðrir sálmar

Rostungar og grænlensk króna

4
Aðrir sálmar

Höfrungar og kollhnísar

5
Orkumál

Íslensk orka í alþjóðlegu samhengi – ávinningur sem mælist í milljörðum

6
Efnahagsmál

Fjármálaáætlun 2027 til 2031: Hvert skal stefnt?

Vindorka
Orkumál 22. tbl.

Verð­vernd í krafti vind­orku

Vindorka getur aukið raforkuframboð, lækkað kostnað og stutt orkuskipti með minni umhverfisáhrifum.
pexels-rinoadamo-34586065
Sjálfbærni 22. tbl.

Líf­fræði­leg fjöl­breytni — áhrif og ábyrgð fyr­ir­tækja

Líffræðileg fjölbreytni er undirstaða samfélags, atvinnulífs og þeirrar velferðar sem við njótum.
OR89708
Orkumál 22. tbl.

Heitasta tæki­færið: Þeg­ar vís­indi og þekk­ing opna nýj­ar vídd­ir í jarð­hita

Djúpnýting jarðhita gæti margfaldað orkuvinnslu og markað næstu byltingu í íslenskum orkumálum.
Hellisheiði dsf7264
Efnahagsmál 22. tbl.

At­vinnu­stefna til 2035: Óraun­hæf og mót­sagna­kennd mark­mið

Getur hagkerfið vaxið endalaust á plánetu þar sem auðlindir eru takmarkaðar?

Raforka, raflínur
Orkumál 22. tbl.

Fram­tíð­in og fjöregg­ið okk­ar

Raforkumarkaðir snúast ekki aðeins um verð heldur einnig um orkuöryggi og stöðugleika.
Hellisheiði dji-20260610131247-0988-d-2
Orkumál 22. tbl.

Ís­lensk orka í al­þjóð­legu sam­hengi – ávinn­ing­ur sem mælist í millj­örð­um

Lokun Hormússunds sýnir hvernig íslensk orkuuppbygging hefur varið heimili og fyrirtæki gegn alþjóðlegum orkukreppum.
Hellisheiði gsf0529
Atvinna 22. tbl.

Orka sem þekk­ing­ar­grunn­ur: Hvar ligg­ur raun­veru­legt for­skot Ís­lands?

Framtíðarhagsæld ræðst af því hvernig við nýtum orkuna, ekki aðeins hversu mikið við framleiðum.
Hellisheiði dsf7301-2
Orkumál 22. tbl.

Ár­ang­ur í orku­mál­um á einu og hálfu ári

Á síðustu átján mánuðum hafa verið stigin stór skref í átt að auknu raforkuöryggi, meiri orkuöflun og skilvirkari stjórnsýslu í orkumálum.