USD 122,1 -0,3%
EUR 136,8 -0,1%
GBP 161,4 -0,2%
DKK 18,3 -0,2%
SEK 12,2 0,1%
NOK 12,8 -0,1%
CHF 146,9
CAD 85,8 -0,1%
JPY 0,8 -0,3%
Stýrivextir 8%
Verðbólga 5,9%
Mannfjöldi 396.500
USD 122,1 -0,3%
EUR 136,8 -0,1%
GBP 161,4 -0,2%
DKK 18,3 -0,2%
SEK 12,2 0,1%
NOK 12,8 -0,1%
CHF 146,9
CAD 85,8 -0,1%
JPY 0,8 -0,3%
Stýrivextir 8%
Verðbólga 5,9%
Mannfjöldi 396.500
Til baka

Al­var­leiki op­in­berra fjár­mála

lagabreytingar og skuldahlutfallsskilgreiningar

Peningar, seðlar, krónur
Mynd: Golli

Fjármál hins opinbera voru í mikilli óreiðu þegar að björgunarsveit Alþjóða gjaldeyrissjóðsins kom hingað til lands eftir hrunið haustið 2008. Samhliða björgunaraðgerðum var ráðist í endurskoðun á allri umgjörð laga um hin opinberu fjármál. Undir árslok 2015 voru ný lög um opinber fjármál samþykkt og tóku gildi í upphafi árs 2016 en hefur nokkrum sinnum verið breytt á tíu ára gildistíma. Fjármálaráð var sett á fót í apríl það ár samkvæmt 13. gr. laganna. Sá sem þetta skrifar sat í fjármálaráði, til þess kosinn af Alþingi, frá 2016-2022 og átti þannig þátt í gerð fyrstu ellefu álitsgerða ráðsins.

Skilyrðum laganna um opinber fjármál (123/2015) skv. 7. gr. (oft eru nefndar fjármálareglur) var breytt í júlí síðastliðnum þannig að afkomureglan sem fjallaði um jákvæðan heildarjöfnuð yfir fimm ár breyttist í árlegt hámark útgjaldavaxtar. Var þessi nýja fjármálaregla kölluð stöðugleikaregla í lagabreytingarfrumvarpinu. Sem er einkennilegt þar sem eitt af fimm grunngildum laganna, skv. 6. gr. er stöðugleiki en grunngildin eru jafngild skilyrðum fjármálareglanna. Sá stöðugleiki opinberra fjármála er skilgreindur sem jafnvægi í efnahagsmálum. Í greinargerð er það skýrt nánar svo sem að árleg útgjöld hins opinbera vaxi ekki að raunvirði umfram langtímavöxt landsframleiðslu. Þá nær hin nýja regla aðeins til útgjalda ríkissjóðs, ekki sveitarfélaga.

Hin fjármálareglan, svokölluð skuldaregla var höfð með óbreyttu 30% hámarki skuldahlutfalls af VLF sem er þó skilgreint sérstaklega hérlendis ólíkt alþjóðlegum stöðlum. Samkvæmt fjármálaáætluninni eru skuldir hins opinbera nú 44% sem setur sjálfkrafa aðhaldskröfu á rekstur ríkis og sveitarfélaga þannig að skila þurfi afgangi sem nemur alls 15% landsframleiðslunnar á komandi árum til að ná að uppfylla skilyrði laganna um skuldahlutfall. Hin svokölluðu Maastricht skilyrði Evrópusambandsaðildar fela í sér 60% skuldahámark samkvæmt stöðugleika- og hagvaxtarsáttmálanum. Raunar er skuldahlutfallið hér fyrir árið 2024 um 60% samkvæmt tölum Seðlabanka Íslands, 67% samkvæmt samræmdri mælingu OECD og 94% samkvæmt Evrópsku hagstofunni Eurostat.

Næsta grein

Mest lesið
1
Atvinna

Er atvinnuleysi innflytjenda næmara fyrir hagsveiflum?

2
Aðrir sálmar

Gylfaginning

3
Loftslagsmál

París, prósentur og prófsteinninn

4
Aðrir sálmar

Af Atómstöðinni

5
Opinber fjármál

Nýtt grunnviðmið fyrir stjórnarhætti opinberra aðila

6
Umhverfi

Ef Ísland væri borg á meginlandi Evrópu

Reykjavíkurhöfn
Efnahagsmál 32. tbl.

Hvert er mark­mið efna­hags­lífs­ins?

Mikilvægi skilnings á samhengi og hugtökum
Reykjavík

Staða há­skóla­mennt­aðra á hús­næð­is­mark­aði

Ný könnun Félagsvísindastofnunar HÍ bendir til þess að háskólamenntun ein og sér tryggi ekki greiða leið inn á húsnæðismarkað. Flestir eignast að lokum eigið húsnæði, en leiðin þangað virðist orðin lengri og kostnaðarsamari en áður og byggist oft á stuðningi fjölskyldu, skuldsetningu og miklu vinnuframlagi.
Peningar
Efnahagsmál 31. tbl.

Und­ir­liggj­andi kostn­að­ar­þrýst­ing­ur

Launa-framleiðnibilið, framlegð og atvinnustig á Íslandi

Stjórnarráðið
Efnahagsmál 31. tbl.

Til hvers eru op­in­ber fjár­mál?

Mikilvægi umræðunnar um tölur og orð
AFP__20240320__economou-notitle240319_npstx__v1__HighRes__EuFlagsInBrussels

Evr­ópa og nýi heim­ur­inn

vesturheimur og vesturveldin eru hugtök til að endurskilgreina