
Fjármál hins opinbera voru í mikilli óreiðu þegar að björgunarsveit Alþjóða gjaldeyrissjóðsins kom hingað til lands eftir hrunið haustið 2008. Samhliða björgunaraðgerðum var ráðist í endurskoðun á allri umgjörð laga um hin opinberu fjármál. Undir árslok 2015 voru ný lög um opinber fjármál samþykkt og tóku gildi í upphafi árs 2016 en hefur nokkrum sinnum verið breytt á tíu ára gildistíma. Fjármálaráð var sett á fót í apríl það ár samkvæmt 13. gr. laganna. Sá sem þetta skrifar sat í fjármálaráði, til þess kosinn af Alþingi, frá 2016-2022 og átti þannig þátt í gerð fyrstu ellefu álitsgerða ráðsins.
Skilyrðum laganna um opinber fjármál (123/2015) skv. 7. gr. (oft eru nefndar fjármálareglur) var breytt í júlí síðastliðnum þannig að afkomureglan sem fjallaði um jákvæðan heildarjöfnuð yfir fimm ár breyttist í árlegt hámark útgjaldavaxtar. Var þessi nýja fjármálaregla kölluð stöðugleikaregla í lagabreytingarfrumvarpinu. Sem er einkennilegt þar sem eitt af fimm grunngildum laganna, skv. 6. gr. er stöðugleiki en grunngildin eru jafngild skilyrðum fjármálareglanna. Sá stöðugleiki opinberra fjármála er skilgreindur sem jafnvægi í efnahagsmálum. Í greinargerð er það skýrt nánar svo sem að árleg útgjöld hins opinbera vaxi ekki að raunvirði umfram langtímavöxt landsframleiðslu. Þá nær hin nýja regla aðeins til útgjalda ríkissjóðs, ekki sveitarfélaga.
Hin fjármálareglan, svokölluð skuldaregla var höfð með óbreyttu 30% hámarki skuldahlutfalls af VLF sem er þó skilgreint sérstaklega hérlendis ólíkt alþjóðlegum stöðlum. Samkvæmt fjármálaáætluninni eru skuldir hins opinbera nú 44% sem setur sjálfkrafa aðhaldskröfu á rekstur ríkis og sveitarfélaga þannig að skila þurfi afgangi sem nemur alls 15% landsframleiðslunnar á komandi árum til að ná að uppfylla skilyrði laganna um skuldahlutfall. Hin svokölluðu Maastricht skilyrði Evrópusambandsaðildar fela í sér 60% skuldahámark samkvæmt stöðugleika- og hagvaxtarsáttmálanum. Raunar er skuldahlutfallið hér fyrir árið 2024 um 60% samkvæmt tölum Seðlabanka Íslands, 67% samkvæmt samræmdri mælingu OECD og 94% samkvæmt Evrópsku hagstofunni Eurostat.








