USD 125,7 0,1%
EUR 143,4 0,1%
GBP 168,5 0,3%
DKK 19,2 0,1%
SEK 13,0
NOK 12,9
CHF 154,9 0,2%
CAD 89,3 0,4%
JPY 0,8
Stýrivextir 7,8%
Verðbólga 5,2%
Mannfjöldi 395.050
USD 125,7 0,1%
EUR 143,4 0,1%
GBP 168,5 0,3%
DKK 19,2 0,1%
SEK 13,0
NOK 12,9
CHF 154,9 0,2%
CAD 89,3 0,4%
JPY 0,8
Stýrivextir 7,8%
Verðbólga 5,2%
Mannfjöldi 395.050
Til baka

Al­var­leiki op­in­berra fjár­mála

lagabreytingar og skuldahlutfallsskilgreiningar

Peningar, seðlar, krónur
Mynd: Golli

Fjármál hins opinbera voru í mikilli óreiðu þegar að björgunarsveit Alþjóða gjaldeyrissjóðsins kom hingað til lands eftir hrunið haustið 2008. Samhliða björgunaraðgerðum var ráðist í endurskoðun á allri umgjörð laga um hin opinberu fjármál. Undir árslok 2015 voru ný lög um opinber fjármál samþykkt og tóku gildi í upphafi árs 2016 en hefur nokkrum sinnum verið breytt á tíu ára gildistíma. Fjármálaráð var sett á fót í apríl það ár samkvæmt 13. gr. laganna. Sá sem þetta skrifar sat í fjármálaráði, til þess kosinn af Alþingi, frá 2016-2022 og átti þannig þátt í gerð fyrstu ellefu álitsgerða ráðsins.

Skilyrðum laganna um opinber fjármál (123/2015) skv. 7. gr. (oft eru nefndar fjármálareglur) var breytt í júlí síðastliðnum þannig að afkomureglan sem fjallaði um jákvæðan heildarjöfnuð yfir fimm ár breyttist í árlegt hámark útgjaldavaxtar. Var þessi nýja fjármálaregla kölluð stöðugleikaregla í lagabreytingarfrumvarpinu. Sem er einkennilegt þar sem eitt af fimm grunngildum laganna, skv. 6. gr. er stöðugleiki en grunngildin eru jafngild skilyrðum fjármálareglanna. Sá stöðugleiki opinberra fjármála er skilgreindur sem jafnvægi í efnahagsmálum. Í greinargerð er það skýrt nánar svo sem að árleg útgjöld hins opinbera vaxi ekki að raunvirði umfram langtímavöxt landsframleiðslu. Þá nær hin nýja regla aðeins til útgjalda ríkissjóðs, ekki sveitarfélaga.

Hin fjármálareglan, svokölluð skuldaregla var höfð með óbreyttu 30% hámarki skuldahlutfalls af VLF sem er þó skilgreint sérstaklega hérlendis ólíkt alþjóðlegum stöðlum. Samkvæmt fjármálaáætluninni eru skuldir hins opinbera nú 44% sem setur sjálfkrafa aðhaldskröfu á rekstur ríkis og sveitarfélaga þannig að skila þurfi afgangi sem nemur alls 15% landsframleiðslunnar á komandi árum til að ná að uppfylla skilyrði laganna um skuldahlutfall. Hin svokölluðu Maastricht skilyrði Evrópusambandsaðildar fela í sér 60% skuldahámark samkvæmt stöðugleika- og hagvaxtarsáttmálanum. Raunar er skuldahlutfallið hér fyrir árið 2024 um 60% samkvæmt tölum Seðlabanka Íslands, 67% samkvæmt samræmdri mælingu OECD og 94% samkvæmt Evrópsku hagstofunni Eurostat.

Næsta grein

Mest lesið
1
Orkumál

Íslensk orka í alþjóðlegu samhengi – ávinningur sem mælist í milljörðum

2
Umhverfi

Er þjóðlendan markaðsvara eða auðlind í eigu þjóðar?

3
Orkumál

Heitasta tækifærið: Þegar vísindi og þekking opna nýjar víddir í jarðhita

4
Efnahagsmál

Atvinnustefna til 2035: Óraunhæf og mótsagnakennd markmið

5
Leiðari

Kraftur og orka með atvinnu og stefnu

6
Sjálfbærni

Líffræðileg fjölbreytni — áhrif og ábyrgð fyrirtækja

Vindorka
Orkumál 22. tbl.

Hin ónot­aða auð­lind Ís­lands

Vindorka gæti orðið lykill að orkuskiptum, lægra orkuverði og aukinni samkeppnishæfni Íslands.
Peningar, seðlar, krónur
Efnahagsmál 22. tbl.

Akki­les og fimm stoð­ir al­þjóða­geirans ís­lenska

Lífskjör Íslendinga ráðast sífellt meira af fjölbreyttum útflutningi.
Harpa
Nýsköpun 22. tbl.

Hvar eiga skap­andi grein­ar heima í nýrri at­vinnu­stefn­u?

Skapandi greinar eru verðmætari fyrir atvinnulíf og samfélag en hefðbundnir hagvísar gefa til kynna.
Vindorka
Orkumál 22. tbl.

Verð­vernd í krafti vind­orku

Vindorka getur aukið raforkuframboð, lækkað kostnað og stutt orkuskipti með minni umhverfisáhrifum.

pexels-rinoadamo-34586065
Sjálfbærni 22. tbl.

Líf­fræði­leg fjöl­breytni — áhrif og ábyrgð fyr­ir­tækja

Líffræðileg fjölbreytni er undirstaða samfélags, atvinnulífs og þeirrar velferðar sem við njótum.
OR89708
Orkumál 22. tbl.

Heitasta tæki­færið: Þeg­ar vís­indi og þekk­ing opna nýj­ar vídd­ir í jarð­hita

Djúpnýting jarðhita gæti margfaldað orkuvinnslu og markað næstu byltingu í íslenskum orkumálum.
Hellisheiði dsf7264
Efnahagsmál 22. tbl.

At­vinnu­stefna til 2035: Óraun­hæf og mót­sagna­kennd mark­mið

Getur hagkerfið vaxið endalaust á plánetu þar sem auðlindir eru takmarkaðar?
Raforka, raflínur
Orkumál 22. tbl.

Fram­tíð­in og fjöregg­ið okk­ar

Raforkumarkaðir snúast ekki aðeins um verð heldur einnig um orkuöryggi og stöðugleika.