Ravi Batra, hagfræðiprófessor við Southern Methodist University (SMU), hefur mótað umræðu um efnahagslegar áskoranir samtímans með framsýni og skýrleika, oft í andstöðu við sterk hagsmunaöfl. Fyrir vikið hefur hann ekki fengið þá viðurkenningu sem hann á skilda. Hagfræðilegu framlagi hans má skipta í tvo meginþætti:
a) greiningu á vaxandi ójöfnuði og áhrifum á fjármála- og hagsveiflur,
b) rannsóknum á fríverslun og útvistun framleiðslu til láglaunalanda, sem lækkaði raunlaun milljóna starfsmanna í hátekjuríkjum.
Með kennisetningum um „launa-framleiðnibil“ og „samkeppnis-verndarstefnu“ hefur Ravi Batra lagt fram heildstæða nálgun til að takast á við þessar áskoranir. Hugmyndirnar eru jafnframt hluti af kennifræðilegu líkani hans, klassí-keynesísku líkani, sem lagar galla fyrri hagfræði líkana.
Upphaf ferils og fræðilegar rætur
Fæddur á Indlandi árið 1943, flutti Ravi Batra tvítugur að aldri til til Bandaríkjanna til náms í hagfræði. Frami hans var skjótur, en þrítugur var hann æviráðinn sem prófessor og skömmu síðar skipaður forseti hagfræðideildar SMU. Batra hóf feril sinn sem sérfræðingur í alþjóðaviðskiptum og öðlaðist snemma viðurkenningu sem framúrskarandi fræðimaður á sviði alþjóðahagfræði með bókum sínum Rannsóknir í hreinni kenningu alþjóðaviðskipta (1973) og Hrein kenning alþjóðaviðskipta við skilyrði óvissu (1975).
Áhugi hans færðist seinna yfir á félagslega og sögulega ferla, byggt á hugmyndum indverska hugsuðarins P. R. Sarkar, sem setti fram kenninguna um lögmál félagsferla í bók sinni Mannlegt samfélag (1959). Sarkar hélt því fram að samfélög þróist í hringrásum, knúin áfram af valdastéttum. Í lénsveldi og kapítalisma hefur ríkt auðsöfnunarelíta, fyrst sem lífgjafi en síðan sem fjötrar. En sú valdastétt er aðeins ein birtingarmynd af þremur í mannlegu samfélagi. Hinar tvær valdastéttirnar byggja á veldi herforingja og hugmyndafræðinga, en verkamenn, stétt hins vinnandi fólks, hefur sjaldnast metnað til að stjórna. Batra tók þessa sögukenningu og fléttaði hana saman við hefðbundna hagfræði, sem skapaði einstaka nálgun.
Í bókinni Fall kapítalismans og kommúnismans: Ný sögukenning (1978) spáði Batra hruni kommúnismans og kapítalismans innan 25–50 ára. Hann taldi bæði kerfin ósjálfbær vegna ofríkis í áherslum viðkomandi valdastétta, sem birtist í innbyggðum ójöfnuði og misbeitingu. Þegar Sovétríkin liðu undir lok árið 1991, styrktist orðspor Ravi Batra sem framsýns fræðimanns, en hann var m.a. heiðraður með „Orðu ítölsku öldungadeildarinnar“. Fall kapítalismans er enn ekki komið fram, 47 árum síðar, en Batra segir að það gerist með því að auðvaldsstéttin missi áhrif sín á þingi og í stjórnsýslunni, sem birtist m.a. í afnámi fákeppni og aukinni velmegun almennings.
a) Launa-framleiðnibilið og fjármálasveiflur
Ofangreind bók mótaði fræðilega nálgun hans varðandi tengsl ójafnaðar og fjármálaóstöðugleika. Í bókinni Reglulegar sveiflur í peningum, verðbólgu, reglusetningu og kreppum (1984), sem var endurútgefin sem Kreppan mikla árið 1990, tengdi Batra vaxandi ójöfnuð við spákaupmennsku og eignabólur sem leiða til kreppu. Bókin varð metsölubók á New York Times lista eftir hlutabréfahrunið 1987, sem staðfesti framsýni hans.
Batra spáði einnig kreppum árin 1997 (Asíukreppan), 2000 (internet-bólan) og 2008 (fjármálakreppan) sem dró fram forspárgildi kenninga hans. Smám saman þróaði hann heildstæða kenningu um „launa-framleiðnibilið“ (β), sem mælir muninn á vexti framleiðni starfsmanna (Z) og raunlauna þeirra (w).
Árið 2015 kynnti Batra kenninguna á ráðstefnu bandarísku hagfræðisamtakanna (American Economic Association). Sama ár birtist kenningin í bókinni Bindum endir á atvinnuleysi núna: Hvernig hægt er að útrýma atvinnuskorti, skuldum og fátækt, hvað sem Bandaríkjaþingi líður.
Með þessari kenningu sýndi Batra fram á að ef framleiðni vex hraðar en raunlaun, þannig að β hækkar, verður til offramleiðsla (X) þegar neysla (C) og fjárfesting (I) verða minni en framleiðsla (Y). Með öðrum orðum heildareftirspurn nægir ekki til að taka á móti heildarframboði. Til að viðhalda jafnvægi þarf því aukin neytendalán (CB) eða fjárlagahalla (GD), en það frestar aðeins vandamálinu. Um leið og bankar hætta að veita lán vegna óviðráðanlegra skulda, kemur samdráttur eða kreppa.
Batra sýndi einnig hvernig vaxandi launabil eykur hagnaðarhlutfall fyrirtækja, sérstaklega þegar ríkið skuldsetur sig til að auka eftirspurn. Það ýtir undir spákaupmennsku og lyftir hlutabréfamörkuðum, eins og hefur sést í hægvaxtarhagkerfi Bandaríkjanna frá 2010. Hættan nú er að skuldir verði aftur óviðráðanlegar.
Lausn Batra felst í að halda launa-framleiðnibilinu stöðugu, þannig að raunlaun vaxi í takt við framleiðni. Það skapar ekki aðeins jafnvægi á milli heildarframboðs og -eftirspurnar, heldur dregur úr hættu á kreppum.
Kenningin skýrir frumorsakir fjármálakreppu, eins og þá sem skall á árið 2008, en hún varð til þess að Elísabet II, drottning Bretlands, spurði …
