USD 122,0 -0,2%
EUR 145 -0,1%
GBP 166,7
DKK 19,4 -0,1%
SEK 13,6 -0,9%
NOK 12,7 -1,7%
CHF 158,5 -0,2%
CAD 89,7 -0,4%
JPY 0,8 -1,8%
Stýrivextir 7,2%
Verðbólga 5,2%
Mannfjöldi 394.530
USD 122,0 -0,2%
EUR 145 -0,1%
GBP 166,7
DKK 19,4 -0,1%
SEK 13,6 -0,9%
NOK 12,7 -1,7%
CHF 158,5 -0,2%
CAD 89,7 -0,4%
JPY 0,8 -1,8%
Stýrivextir 7,2%
Verðbólga 5,2%
Mannfjöldi 394.530
Til baka

Meira en og minna en

Mannlíf í Reykjavík
Mynd: Davíð Þór

Það getur þótt furðulegt eða skiljanlegt að vöruverð hækki meira en lækki minna en sem samsvarar gengisbreytingum. Forsíðugrein vikunnar sýnir með greiningu raungagna að svo er þessu háttað á um mat og drykk hérlendis. Þeir lesendur sem að reikna með skilvirkni markaða myndu ganga út frá því að samkeppni ætti að vinna bug á þessum óeðlilega mun og eyða honum. Þeir lesendur sem trúa á kennisetninguna um að eina markmið fyrirtækja sé hámörkun hagnaðar eru eflaust ásáttir við þetta atferli. Þriðja leiðin er að skilgreina þetta hækkunareðli sem hvorki furðulegt né skiljanlegt – heldur þess í stað óeðlilegt. Þá er vel mögulegt að þetta skrið úr gengisfarveginum sé hluti skýringarinnar á þeim þætti hinnar þrálátu verðbólgu hérlendis sem miklar vaxtahækkanir og hátt raunvaxtastig bíta alls ekki á.

Fyrir tveimur árum birtist rammagrein í Peningamálum 2023/4 sem fór víða um fjölmiðla á þeim tíma til að slá út af borðinu hugmyndina um að verðbólga hér væri drifin áfram af hagnaðarsókn fyrirtækja en í Vísbendingu á þeim tíma birtist þýðing á þá tveggja ára gamalli grein um hagnaðardrifna verðbólgu.

Stærsta fréttastofa landsins vitnaði til Vísbendingargreinar Axels Hall og Gylfa Zoega úr síðasta tölublaði á þriðjudag en án þess að geta nafns vikuritsins upphátt í sjónvarpsfréttum. Það var þó gert á vef Rúv, líkt og vefjum vísis, mbl og vb.is. Greinin náði inn í sali Alþingis, án þess að rökræður um gagnrýnina hafi rist djúpt, eða hvort eðli hins tvöfalda láss væri rétt skilið, eða hve mikill munur væri frá gildandi lögum. Það hefur ráðherra málaflokksins nú skýrt með Vísisgrein í morgun. Eins var æpandi þögn eða samanburðarskortur við reglur sem gilda um sjálfvirka launhækkun þingmanna sjálfra samkvæmt annarri vísitölu, sem gæti valdið mun meira launaskriði og verðbólguþrýstingi heldur en að lífeyrir elti launaþróun.

Síðari grein blaðsins felur ekki síður í sér mikilvægan boðskap um mælingar og það sem meira máli skiptir.

Mest lesið
1
Efnahagsmál

Stjórnmálin mega ekki bara fara sínu fram

2
Húsnæðismál

25 ár af húsnæðisskorti

3
Aðrir sálmar

Hagsmunir og heimsmynd

4
Alþjóðamál

Indland: Hið rísandi stórveldi Asíu

5
Húsnæðismál

Grænt gímald – nýtt hugtak í skipulagsmálum?

6
Efnahagsmál

Lánþegaskilyrði og fjármálastöðugleiki

Skóli, menntun
Menntamál 6. tbl.

Að end­ur­heimta fræða­sam­fé­lag­ið: Há­skól­ar þurfa meira en mæl­ing­ar

Verslun, Matvörur
Efnahagsmál 6. tbl.

Ósam­hverf áhrif geng­is­breyt­inga á verð mat- og drykkj­ar­vöru

Gengishækkun hefur síður áhrif til lækkunar verðlags á meðan gengislækkun leiðir frekar til verðhækkunar. Ástæðan getur verið skortur á samkeppni eða merki um að neytendur séu ekki nægilega vakandi fyrir verðbreytingum.
Mannlíf í Reykjavík
Aðrir sálmar 6. tbl.

Meira en og minna en

Alþingi
Efnahagsmál 5. tbl.

Stjórn­mál­in mega ekki bara fara sínu fram

Mistök við hagstjórn getur verið erfitt að leiðrétta

afp-20260118-934r9ke-v1-highres-greenlandgermanydenmarkusdemonstration
Alþjóðamál 5. tbl.

Frá lög­mæti til „ban­væns“ valds

Um vald, öryggi og veikleika hernaðarlegra yfirburða
Bók Mark Carney
Aðrir sálmar 5. tbl.

Sam­bands­slit

Rof í samskiptum hefur hættur í för með sér
peningar_10thusund
Aðrir sálmar 4. tbl.

Töl­ur skipta máli

Orð skipta máli og skýr hugtök einnig
Mannlíf í Reykjavík
Efnahagsmál 4. tbl.

Áhrif mis­mun­andi skatt­lagn­ing­ar líf­eyr­is­sjóða