USD 122,1 -0,3%
EUR 136,8 -0,1%
GBP 161,4 -0,2%
DKK 18,3 -0,2%
SEK 12,2 0,1%
NOK 12,8 -0,1%
CHF 146,9
CAD 85,8 -0,1%
JPY 0,8 -0,3%
Stýrivextir 8%
Verðbólga 5,9%
Mannfjöldi 396.500
USD 122,1 -0,3%
EUR 136,8 -0,1%
GBP 161,4 -0,2%
DKK 18,3 -0,2%
SEK 12,2 0,1%
NOK 12,8 -0,1%
CHF 146,9
CAD 85,8 -0,1%
JPY 0,8 -0,3%
Stýrivextir 8%
Verðbólga 5,9%
Mannfjöldi 396.500
Til baka

Rost­ung­ar og græn­lensk króna

Sjávarlíf og gjaldmiðlamálefni

Grænland, ísjakar
Mynd: Annie Spratt

Saga Íslands er samofin sjávarútvegi, líkt og í hinum fyrrum dönsku nýlendunum tveimur sitt hvoru megin við okkur. Rostungar syntu hér á milli lendnanna þriggja löngum áður en peningar voru til. Bæði Grænlendingar og Færeyingar nota danska krónu, en þó er sérleg færeysk króna prentuð af danska seðlabankanum með fallegum sjávarútvegstengdum myndum. Færeyska krónan sú er beintengd þeirri dönsku. Grænlensk króna verður sennilega aldrei búin til. Því Grænlendingar geta varla kallað eftir sérprentaðri mynt byggðri ofaná danska krónu á meðan hún er beintengd evrunni, þar sem Grænland gekk úr Evrópusambandinu.

Krónan, sem hugtak á orðsifjar sínar í kórónu höfðingjans, konungs eða drottningar. Því er (ó)skiljanlegt að íslenskur þjóðarvilji hangi á því eins og sjóhundur á roði að halda í eigin krónu og horfa samhliða á fjárhagslegt fullveldi þynnast út, ár frá ári. Á 104 árum hefur gengismunurinn á þeirri íslensku og dönsku þróast frá 1:1 í 1:1921. Séríslenska lausnin varð að búa til verðtryggðar íslenskar krónur með einstökum árangri á heimsvísu og greiða laun í óverðtryggðum. Áður voru gengisfellingar notaðar til að jafna fiskverðslækkun eða aflabresti með góðum árangri fyrir útvegsmenn þannig að almenningur tæki iðulega á sig skellina.

Fyrrum aðalhagfræðingur OECD og utanaðkomandi aðili í peningastefnunefnd Englandsbanka dr. Catherine L. Mann var fengin til þess að skrifa rúmlega 200 síðna skýrslu um valkosti í gjaldmiðlamálum með þremur öðrum erlendum hagfræðingum. Þar af voru tveir sem sitja sem ytri aðilar í peningastefnunefnd norska seðlabankans. Í ljósi sérþekkingar skýrsluhöfunda á málefnum seðlabanka nágrannalandanna okkar tveggja þá er merkilegt hver viðbrögð stjórnenda íslenska seðlabankans voru á fundi sem fjármálaráðherra boðaði til í Hörpunni í vikunni til kynningar á skýrslunni. Til að skilja er nauðsynlegt að lesa skýrsluna, en horfa má á þriggja og hálfs tíma upptöku af fundinum. Hið minnsta má mæla með 16 mínútna viðtali við Mann í Kastljósi.

Næsta grein

Mest lesið
1
Atvinna

Er atvinnuleysi innflytjenda næmara fyrir hagsveiflum?

2
Aðrir sálmar

Gylfaginning

3
Loftslagsmál

París, prósentur og prófsteinninn

4
Aðrir sálmar

Af Atómstöðinni

5
Opinber fjármál

Nýtt grunnviðmið fyrir stjórnarhætti opinberra aðila

6
Umhverfi

Ef Ísland væri borg á meginlandi Evrópu

Reykjavíkurhöfn
Efnahagsmál 32. tbl.

Hvert er mark­mið efna­hags­lífs­ins?

Mikilvægi skilnings á samhengi og hugtökum
Reykjavík

Staða há­skóla­mennt­aðra á hús­næð­is­mark­aði

Ný könnun Félagsvísindastofnunar HÍ bendir til þess að háskólamenntun ein og sér tryggi ekki greiða leið inn á húsnæðismarkað. Flestir eignast að lokum eigið húsnæði, en leiðin þangað virðist orðin lengri og kostnaðarsamari en áður og byggist oft á stuðningi fjölskyldu, skuldsetningu og miklu vinnuframlagi.
Peningar
Efnahagsmál 31. tbl.

Und­ir­liggj­andi kostn­að­ar­þrýst­ing­ur

Launa-framleiðnibilið, framlegð og atvinnustig á Íslandi

Stjórnarráðið
Efnahagsmál 31. tbl.

Til hvers eru op­in­ber fjár­mál?

Mikilvægi umræðunnar um tölur og orð
AFP__20240320__economou-notitle240319_npstx__v1__HighRes__EuFlagsInBrussels

Evr­ópa og nýi heim­ur­inn

vesturheimur og vesturveldin eru hugtök til að endurskilgreina