USD 125,3 -0,1%
EUR 143,2 -0,1%
GBP 168,7 0,1%
DKK 19,2 -0,1%
SEK 13,0 -0,2%
NOK 13,0 -0,2%
CHF 155,1 -0,2%
CAD 89,3 -0,1%
JPY 0,8 -0,1%
Stýrivextir 7,8%
Verðbólga 5,2%
Mannfjöldi 395.050
USD 125,3 -0,1%
EUR 143,2 -0,1%
GBP 168,7 0,1%
DKK 19,2 -0,1%
SEK 13,0 -0,2%
NOK 13,0 -0,2%
CHF 155,1 -0,2%
CAD 89,3 -0,1%
JPY 0,8 -0,1%
Stýrivextir 7,8%
Verðbólga 5,2%
Mannfjöldi 395.050
Til baka

Rost­ung­ar og græn­lensk króna

Sjávarlíf og gjaldmiðlamálefni

Grænland, ísjakar
Mynd: Annie Spratt

Saga Íslands er samofin sjávarútvegi, líkt og í hinum fyrrum dönsku nýlendunum tveimur sitt hvoru megin við okkur. Rostungar syntu hér á milli lendnanna þriggja löngum áður en peningar voru til. Bæði Grænlendingar og Færeyingar nota danska krónu, en þó er sérleg færeysk króna prentuð af danska seðlabankanum með fallegum sjávarútvegstengdum myndum. Færeyska krónan sú er beintengd þeirri dönsku. Grænlensk króna verður sennilega aldrei búin til. Því Grænlendingar geta varla kallað eftir sérprentaðri mynt byggðri ofaná danska krónu á meðan hún er beintengd evrunni, þar sem Grænland gekk úr Evrópusambandinu.

Krónan, sem hugtak á orðsifjar sínar í kórónu höfðingjans, konungs eða drottningar. Því er (ó)skiljanlegt að íslenskur þjóðarvilji hangi á því eins og sjóhundur á roði að halda í eigin krónu og horfa samhliða á fjárhagslegt fullveldi þynnast út, ár frá ári. Á 104 árum hefur gengismunurinn á þeirri íslensku og dönsku þróast frá 1:1 í 1:1921. Séríslenska lausnin varð að búa til verðtryggðar íslenskar krónur með einstökum árangri á heimsvísu og greiða laun í óverðtryggðum. Áður voru gengisfellingar notaðar til að jafna fiskverðslækkun eða aflabresti með góðum árangri fyrir útvegsmenn þannig að almenningur tæki iðulega á sig skellina.

Fyrrum aðalhagfræðingur OECD og utanaðkomandi aðili í peningastefnunefnd Englandsbanka dr. Catherine L. Mann var fengin til þess að skrifa rúmlega 200 síðna skýrslu um valkosti í gjaldmiðlamálum með þremur öðrum erlendum hagfræðingum. Þar af voru tveir sem sitja sem ytri aðilar í peningastefnunefnd norska seðlabankans. Í ljósi sérþekkingar skýrsluhöfunda á málefnum seðlabanka nágrannalandanna okkar tveggja þá er merkilegt hver viðbrögð stjórnenda íslenska seðlabankans voru á fundi sem fjármálaráðherra boðaði til í Hörpunni í vikunni til kynningar á skýrslunni. Til að skilja er nauðsynlegt að lesa skýrsluna, en horfa má á þriggja og hálfs tíma upptöku af fundinum. Hið minnsta má mæla með 16 mínútna viðtali við Mann í Kastljósi.

Næsta grein

Mest lesið
1
Orkumál

Íslensk orka í alþjóðlegu samhengi – ávinningur sem mælist í milljörðum

2
Umhverfi

Er þjóðlendan markaðsvara eða auðlind í eigu þjóðar?

3
Orkumál

Heitasta tækifærið: Þegar vísindi og þekking opna nýjar víddir í jarðhita

4
Efnahagsmál

Atvinnustefna til 2035: Óraunhæf og mótsagnakennd markmið

5
Sjálfbærni

Líffræðileg fjölbreytni — áhrif og ábyrgð fyrirtækja

6
Efnahagsmál

Akkiles og fimm stoðir alþjóðageirans íslenska

Vindorka
Orkumál 22. tbl.

Hin ónot­aða auð­lind Ís­lands

Vindorka gæti orðið lykill að orkuskiptum, lægra orkuverði og aukinni samkeppnishæfni Íslands.
Peningar, seðlar, krónur
Efnahagsmál 22. tbl.

Akki­les og fimm stoð­ir al­þjóða­geirans ís­lenska

Lífskjör Íslendinga ráðast sífellt meira af fjölbreyttum útflutningi.
Harpa
Nýsköpun 22. tbl.

Hvar eiga skap­andi grein­ar heima í nýrri at­vinnu­stefn­u?

Skapandi greinar eru verðmætari fyrir atvinnulíf og samfélag en hefðbundnir hagvísar gefa til kynna.
Vindorka
Orkumál 22. tbl.

Verð­vernd í krafti vind­orku

Vindorka getur aukið raforkuframboð, lækkað kostnað og stutt orkuskipti með minni umhverfisáhrifum.

pexels-rinoadamo-34586065
Sjálfbærni 22. tbl.

Líf­fræði­leg fjöl­breytni — áhrif og ábyrgð fyr­ir­tækja

Líffræðileg fjölbreytni er undirstaða samfélags, atvinnulífs og þeirrar velferðar sem við njótum.
OR89708
Orkumál 22. tbl.

Heitasta tæki­færið: Þeg­ar vís­indi og þekk­ing opna nýj­ar vídd­ir í jarð­hita

Djúpnýting jarðhita gæti margfaldað orkuvinnslu og markað næstu byltingu í íslenskum orkumálum.
Hellisheiði dsf7264
Efnahagsmál 22. tbl.

At­vinnu­stefna til 2035: Óraun­hæf og mót­sagna­kennd mark­mið

Getur hagkerfið vaxið endalaust á plánetu þar sem auðlindir eru takmarkaðar?
Raforka, raflínur
Orkumál 22. tbl.

Fram­tíð­in og fjöregg­ið okk­ar

Raforkumarkaðir snúast ekki aðeins um verð heldur einnig um orkuöryggi og stöðugleika.