Það þarf nú að varla að tíunda það hér að verðbólga hér á landi hefur verið ansi þrálát undanfarin misseri. Ársverðbólga í maí mældist 9,5% og hjaðnaði þó aðeins frá fyrri mánuði. Verðbólgan hefur verið töluvert þrálátari að undanförnu en flestir greiningaraðilar gerðu ráð fyrir. Hingað til hefur hún hæst farið í 10,2% og var það í febrúar síðastliðnum, en hefur nú verið að malla í kringum 9-10% í að verða heilt ár.

Margt bendir til þess að verðbólga hafi náð toppi í febrúar og muni hjaðna á næstu misserum, sem við vonum svo sannarlega að reynist rétt. Helstu ástæður þess að verðbólga gæti hjaðnað hratt á næstunni eru tvær. Annars vegar vegna útlits um rólegri íbúðamarkað og hins vegar vegna hjöðnunar innfluttar verðbólgu. Skoðum þetta aðeins nánar.

Eðli og uppruni verðbólgunnar

Undirliggjandi verðbólga mælist nú á ansi breiðum grunni. Til að mynda hefur tæplega helmingur neyslukörfunnar hækkað um meira en 10% frá fyrra ári og tæplega 40% hennar hefur hækkað um 5-10%. Þetta er mikið áhyggjuefni og þýðir að verðbólgan er erfiðari viðureignar en ella. Það eru fáir sem telja að verðbólga verði fljót að hjaðna í markmið Seðlabankans, en samt sem áður gæti hún þó hjaðnað hratt úr þeim gildum sem hún er í dag ef nokkrir þættir vinna með okkur. Þeir tveir þættir sem nefndir voru hér að ofan, húsnæðisliðurinn og innflutt verðbólga, skýra nefnilega um 5,5% af heildarverðbólgunni í maí. Framlag innlendra vara er svo 1,6% af heildarverðbólgunni og þjónustu 2,4%.

Getur íbúðamarkaðurinn róast?

Stutta svarið við þessari spurningu er já. Ef skyggnst er í nána framtíð er útlit fyrir rólegum íbúðamarkaði á komandi ársfjórðungum. Eftir miklar verðhækkanir nánast frá upphafi faraldurs hægði loks á hækkun íbúðaverðs haustið 2022. Nú mælist árshækkun íbúðaverðs um 10% en hæst mældist hún 25% síðasta sumar.

Það virðist þó enn vera eftirspurn til staðar á markaðinum. Talsverðar verðsveiflur hafa verið frá síðasta hausti og meðal annars hækkaði íbúðaverð síðustu tvo mánuði um 2,5% eftir lítils háttar lækkun mánuðina þar á undan. Það sem virðist vera að drífa áfram eftirspurnina á íbúðamarkaðinum er hröð fólksfjölgun hér á landi en það sem vegur á móti er hátt vaxtarstig auk hertra lánaskilyrða sem Seðlabankinn setti á fyrir ári síðan sem gerir fólki erfiðara fyrir að fjármagna íbúðarkaup.

Framboðshliðin á íbúðamarkaði hefur loks tekið við sér og eru nú fjórfalt fleiri íbúðir til sölu en fyrir ári síðan samkvæmt gögnum Seðlabankans. Vonandi verður það nóg til þess að anna þeirri eftirspurn sem er til staðar á markaðinum. Það að íbúðamarkaður verði rólegur á næstu misserum skiptir gríðarlega miklu máli varðandi verðbólguhorfur og er ein helsta ástæða þess að verðbólga gæti hjaðnað nokkuð hratt.

Hvað með innfluttu verðbólguna?

Þá víkur sögunni að innfluttu verðbólgunni sem einnig er útlit fyrir að hjaðni á næstu misserum. Það segir sig sjálft að ef mikil verðbólga er viðvarandi í okkar viðskiptalöndum þá flyst hún hingað til lands. Það er í raun það sem hefur átt sér stað að undanförnu og endurspeglast í hærra vöruverði hérlendis á þeim …