Allir Íslendingar þekkja Hörpu enda hýsir hún margvíslega tónleika, ráðstefnur og sýningar árið um kring, auk þess sem sjálf byggingin er orðin tákn um skapandi orku borgarinnar.

Nýverið vann greinarhöfundur skýrslu að frumkvæði Hörpu fyrir hönd Rannsóknaseturs skapandi greina um hagræn áhrif af starfsemi Hörpu ohf. Kortlagning á hagrænu fótspori Hörpu er mikilvæg enda er það mun víðtækara en það sem birtist í ársreikningum félagsins.

Þessi hagrænu áhrif köllum við „Hörpu-áhrifin“.

Í „Hörpu-áhrifunum“ felast umtalsverð efnahagsleg áhrif á íslenskt hagkerfi. Sambærilegar úttektir hafa til dæmis verið gerðar á Óperuhúsinu í Sidney og tónlistarhúsinu í Bristol í Bretlandi. Þá hafa verið gerðar áhugaverðar rannsóknir á áhrifum tónlistarhússins í Hamborg (Elbphilharmonie) en þar er talað um hin svokölluðu „Hamborgar-áhrif“. Þá eru þekkt svokölluð „Bilbao-áhrif“ eða „Guggenheim-áhrifin“ vegna hagrænna og samfélagslegra áhrifa Guggenheim-safnsins í Baskalandi.

1,4 milljónir heimsókna og 1.400 viðburðir

Fjöldi heimsókna í Hörpu í fyrra var rétt rúmlega 1,4 milljónir sem er meira en þrefaldur íbúafjöldi Íslands. Níu af hverjum tíu gestanna eru jákvæðir í garð Hörpu.

Yfir 1.400 viðburðir voru haldnir í Hörpu árið 2024. Þar af voru 502 ráðstefnutengdir viðburðir en það eru auk ráðstefna m.a. fundir, veislur og móttökur.

Fjöldi listviðburða var 879, þar af hélt Sinfóníuhjómsveit Íslands 116 tónleika. Tónleikar og listviðburðir á vegum annarra skipuleggjenda voru alls 762 talsins, þar af var fjöldi leiksýninga af ýmsu tagi 131. Heildarfjöldi viðburða sem tengjast barnamenningu var alls 263.

Þessi mikli fjöldi viðburða hefur stóraukið tækifæri fyrir íslenskt tónlistarfólk, skapandi greinar og viðburðahaldara.

Harpa hefur komið Íslandi og Reykjavík á framfæri á alþjóðlegum ráðstefnu- og viðburðamarkaði, sem áður var utan seilingar vegna takmarkaðs húsnæðis til að hýsa stórar alþjóðlegar ráðstefnur og stærri viðburði.

Viðmælendur skýrsluhöfundar bentu á að hægt hefði verið að halda fæstar ef nokkra ráðstefnu með fleiri en 500 þátttakendum hér á landi ef Hörpu nyti ekki við. Árið 2023 voru haldnar 22 ráðstefnur í Hörpu þar sem þátttakendur voru fleiri en 500 talsins en samtals sóttu tæplega 16 þúsund manns fjölmennustu ráðstefnurnar. Fjölmargar minni ráðstefnur voru einnig haldnar í Hörpu en heildarfjöldi ráðstefna árið 2024 var 55.

Til viðbótar má nefna fjölmarga tónleika og mikilvæga alþjóðlega viðburði á við leiðtogafund Evrópuráðsins sem haldinn var árið 2023 og hefði vart verið mögulegt að halda ef Hörpu nyti ekki við. Svipað má segja um hið árlega Hringborð norðurslóða (Arctic Circle) sem á þriðja þúsund þátttakendur sækja, en allt að 70% þeirra koma gagngert til Íslands vegna þeirrar ráðstefnu.

Umtalsverð verðmætasköpun

Til að meta verðmætasköpun af starfsemi Hörpu er litið til svokallaðs virðisauka (e. Gross Value Added). Virðisauki er hagfræðilegt hugtak sem lýsir verðmætasköpun innan ákveðins geira, fyrirtækis eða starfsemi.

Virðisauki lýsir því virði sem viðkomandi starfsemi bætir við aðföng í framleiðsluferlinu, og gefur til kynna þau verðmæti sem skapast í ferlinu. Á þann hátt sést hversu miklu virði Harpa bætir við hagkerfið með starfsemi sinni.

Í almennri umræðu er orðið „verðmætasköpun“ hins vegar oft notað sem yfirheiti um hið hagfræðilega hugtak virðisauki. Þannig gefur verðmætasköpunin til kynna hinn raunverulega efnahagslega ávinning af starfsemi eins og Hörpu og hjálpar til við að meta hvernig viðkomandi starfsemi bætir við verðmæti fyrir samfélagið.

Mun fleiri tekjustraumar eru af þeirri starfsemi sem fer fram í Hörpu en þeir sem samstæða Hörpu innheimti. Tekjur af tónleikahaldi koma til dæmis ekki nema að litlum hluta fram í ársreikningi samstæðu Hörpu því allur þorri miðasöluviðburða er haldinn af öðrum en Hörpu. Þá eru ráðstefnugjöld innheimt af viðburðahöldurum en ekki af Hörpu svo dæmi sé tekið.

Harpa leigir út ýmis rými, allt frá tónleikasölum til fundarherbergja. Þetta eru rými sem eru nýtt til listviðburða, ráðstefna, funda, veisluhalda, námskeiða og kynninga. Harpa leigir einnig út skrifstofurými og tengda aðstöðu til dæmis fyrir „íbúa“ Hörpu s.s. Sinfóníuhljómsveit Íslands. Þá verða einnig til tekjur vegna tækjaleigu og þjónustu Hörpu í tengslum við þá aðila sem nýta aðstöðu í Hörpu.

Tekjur koma einnig vegna miðasölu fyrir tónleika, leiksýningar og aðra viðburði. Jafnframt verða til veitinga- og þjónustutekjur. Veitingasala og verslanir í Hörpu skapa þannig tekjur sem rekja má til starfseminnar í húsinu. Hér er einnig litið til þeirra tekna sem bílastæðagjöldin skapa. …