Notkun gervigreindar getur margfaldað afköst starfsmanna. Sú þróun er þegar vel á veg komin í fyrirtækjum í upplýsingatækni, þar sem sjálfvirknivæðing verkferla er sjálfsagður hluti vinnunnar og framleiðni fyrirtækja, sérstaklega nanó fyrirtækja,[cfcf69] eykst mjög hratt.

Staða fyrirtækja í upplýsingatækni

Upplýsingatæknifyrirtæki eru í fararbroddi gervigreindarbyltingarinnar sem nú á sér stað – bæði hvað varðar notkun á tækninni og þróun hennar – enda má segja að þessi fyrirtæki séu þar á heimavelli. Fyrir upplýsingatæknifyrirtæki er þetta eitt skref af mörgum í þróun á verkfærum til að fækka handtökum, auka sjálfvirkni og bæta bæði afköst og gæði. Afleiðingin er sú að framleiðni í upplýsingatækni er meiri en í öðrum geirum og hefur meira en tvöfaldast frá 2008.

Samkvæmt tölum frá Hagstofu Íslands voru árið 2020 alls 1.109 fyrirtæki starfandi í upplýsingatækni, sjá mynd 2.

Um 67% þessara fyrirtækja voru eins manns fyrirtæki og 85% voru fyrirtæki með færri en 5 starfsmönnum. Eins og sjá má á mynd 2 þá sker þetta ár sig ekki úr, svona hefur þessi bransi verið frá upphafi.

Gögn frá Hagstofunni sýna jafnframt að nanó fyrirtækin leiða verðmætasköpun í geiranum, (tekjur eru raunvirtar til 2020) eins og dregið er fram á mynd 3. Framleiðni hjá einyrkjunum jókst um 330% að raunvirði (úr 2,77 mkr. í 11,9 mkr.) og framleiðni 2–4 manna fyrirtækja jókst um 212%. Önnur fyrirtæki sýna líka mikla framleiðniaukningu á tímabilinu.

Að baki þessari framleiðniaukningu liggur markviss notkun á betri tækni, aðlögun að nýjungum og fjárfesting í rannsókn og þróun.

Síðan árið 2020 hefur fjarvinna aukist verulega og einnig hafa komið fram sífellt öflugri gervigreindarlausnir á tímabilinu. Þó ekki séu aðgengilegar nýrri tölur er ljóst af mynd 1 að framleiðni í upplýsingatækni hefur haldið áfram að aukast.

Hverju skilar þetta?

Helsti veikleiki íslensks vinnumarkaðar er smæðin. Við erum fá. Of fá til að geta mannað mörg stórfyrirtæki eða byggt upp mannfrekar greinar án stórtæks innflutnings vinnuafls. Meðalstærð íslensks fyrirtækis í viðskiptahagkerfinu í (ekki bara í upplýsingatækni) er um 4 starfsmenn og hefur haldist svipaður a.m.k. undanfarin 15 ár.

Við ættum því að taka tveim höndum tækni sem styður við nanó fyrirtæki og hjálpar þeim að auka verðmætasköpun án fjölgunar starfsfólks.

Sú tæknibylting sem við erum að upplifa núna er ekki bundin við upplýsingatæknifyrirtæki. Hún byggir ekki bara á gerð upplýsingatæknikerfa, heldur fyrst og fremst á notkun hennar, til að styrkja og styðja við meginstarfsemi fyrirtækja. Þarna er ekki lausnin að skella hroðvirknislega smíðuðu spjallmenni á vefsíðuna og kalla það innleiðingu á gervigreind. Heldur miklu fremur innleiðingu á borð við það sem Háskólinn á Akureyri er að gera,[1321f6] sem er að innleiða gervigreindarkerfi sem veitir aðgang að afar stóru safni heimilda og ritrýndra fræðigreina. Þetta kerfi hjálpar til við að greina heimildir, draga fram samhengi og auka gagnsæi. Það styður við og styrkir meginstarfsemi skólans án þess að rýra gæði hans.

Á Covid-árunum vöndumst við því að vinna sjálfstætt – fjarri okkar nánustu samstarfsmönnum sem geta nú verið hvar sem er í heiminum. Okkur finnst það mörgum ágætt – nema þeim sem eiga tómar skrifstofubyggingar, sem þau keppast við að breyta í samnýtt vinnusvæði. En það er líka gott að fara þangað og hitta aðra frumkvöðla annað slagið. Kaffistofuspjallið er enn þá mikilvægt.

Þannig að þetta hefðbundna fyrirtækjaform er að brotna upp. Sérfræðingar stofna sín eigin fyrirtæki, útvista sumu og fá gervigreindina til að hjálpa til með annað. Svo koma þessi nanó fyrirtæki saman í stærri verkefni – tímabundið – þegar stóra verkefnið krefst fjölbreyttari mannskapar. Svona eins og í öðrum skapandi greinum eins og …