USD 124,8 -0,1%
EUR 137,2 0,1%
GBP 164,2 -0,2%
DKK 18,4 0,1%
SEK 12,3 0,1%
NOK 12,9 -0,3%
CHF 148,1 -0,1%
CAD 87,3
JPY 0,8 -0,4%
Stýrivextir 8%
Verðbólga 5,9%
Mannfjöldi 397.710
USD 124,8 -0,1%
EUR 137,2 0,1%
GBP 164,2 -0,2%
DKK 18,4 0,1%
SEK 12,3 0,1%
NOK 12,9 -0,3%
CHF 148,1 -0,1%
CAD 87,3
JPY 0,8 -0,4%
Stýrivextir 8%
Verðbólga 5,9%
Mannfjöldi 397.710
Til baka

Rót­tæk óvissa og ófrið­ur

Á tímum ófriðar og óvissu er gott að eiga í öruggu og langvarandi samstarfi við tryggar vinaþjóðir og ábatinn er mun meiri en telja má með krónum og evrum.

Robert Schuman hélt fræga ræðu 9. maí 1950 og markaði yfirlýsing hans upphaf kola- og stálbandalagsins, sem lagði grunninn að Evrópusambandinu. Evrópudagurinn er haldin hátíðlegur af því tilefni. Rannís, Rannsóknarmiðstöð Íslands, hélt uppskeruhátíð í tilefni 30 ára afmælis EES á miðvikudaginn með samstarfsaðilum ráðuneytum og sendinefnd Evrópusambandsins. Eins og farið er yfir í forsíðugrein blaðsins þá hefur Ísland notið mikils ábata af Evrópusamvinnunni. Með þátttöku í samvinnunni sem samningurinn um evrópska efnahagssvæðið færði okkur fyrir þrjátíu árum fylgja bæði réttindi og skyldur.

Ekki er skynsamlegt að reikna einungis út fjárhagslegan hagnað sem ábata af góðu samstarfi eða miða bara við kostnaðinn. Með þess háttar þröngsýni ættu Evrópuríki að rukka Íslendinga verulegar fjárhæðir fyrir loftvarnir sem þau sinna fyrir okkur. Íslensk fjárlög hefðu aldrei burði til að kaupa svo mikið sem eina herþotu, að ekki sé talað um að halda henni á flugi.

Í því ljósi er merkilegt, líkt og kemur fram í ábendingum fjármálaráðs sem birtar eru í blaði vikunnar, að opinber útgjöld hérlendis náðu ekki aftur fyrra stigi eftir kostnaðarsaman heimsfaraldur líkt og samanburðarlönd þó náðu. Þau lönd auka nú öll útgjöld sín til varnar- og hermála verulega og kaupa fjölda herþotna en hérlendis er útgjaldavöxtinn erfitt að skýra nema með óstjórn. Enda þótt við höfum alveg sloppið við aukin útgjöld vegna orkuverðs- og lífskjarakrísunnar eftir innrásina í Evrópu.

Ein meginskilaboð Schuman yfirlýsingarinnar voru að heimsfriður verði ekki tryggður nema með því að nýta hugvitið og sköpunarkraftinn af sama mætti og ógnirnar sem að okkur steðja. Samþætting kola- og stálframleiðslunnar í álfunni var alls ekki gerð til að auka hagnað eða í hagræðingarskyni. Heldur var meginmarkmiðið að breyta örlögum svæðanna þar sem kol og stál, og þar með hergögn, voru framleidd – því þau svæði voru iðulega sprengd í tætlur.

Næsta grein

Mest lesið
1
Vinnumarkaður

Endalok pólska tímabilsins?

2
Aðrir sálmar

Stjórnun og traust

3
Vinnumarkaður

Ofmetur launavísitalan þróun launa?

4
Efnahagsmál

Um virði hagtalna

5
Umhverfi

Íslenskir jöklar á hverfanda hveli

6
Aðrir sálmar

Þrjár gráður

Vetur
Efnahagsmál 37. tbl.

Um virði hagtalna

Traust á opinberum hagtölum skiptir sköpum fyrir hagstjórn og ákvarðanatöku.
Framkvæmdir í Reykjavík
Efnahagsmál 36. tbl.

Hvað er sjálf­bær launa­þró­un?

Verðbólga, framleiðni og mörk launasvigrúmsins

Anti-Fascist Economics 2026 Isabella Weber
Efnahagsmál 36. tbl.

Póli­tísk­ar af­leið­ing­ar efna­hags­legr­ar óvissu

Lífskjarakrísan: Stýrivextir eru harkalegt tól í baráttunni gegn hækkandi verði á nauðsynjavörum
IMG_2494
Umhverfi 35. tbl.

Ís­lensk­ir jökl­ar á hverf­anda hveli

Loftslagsbreytingar hafa mikil áhrif á íslenska jökla. Vegna hlýnunar jarðar hafa jöklarnir minnkað mikið á síðustu áratugum. Ef ekkert verður gert til að draga úr hlýnuninni gætu margir þeirra horfið í framtíðinni.