Evrópa á í baráttu. Hún snýst um álfu sem er heil og friðsamleg. Evrópa er að berjast fyrir frelsi og sjálfstæði sínu. Það er fyrir gildum okkar og lýðræðinu. Framtíðin er í hættu. Þetta voru fimm lykilatriðin í upphafi stefnuræðu forseta framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins, Ursulu von der Leyen, að morgni miðvikudagsins 10. september. Hún sagðist hafa ígrundað vandlega hvort viðeigandi væri að ávarpa Evrópuþingið með svona sterkum orðum, því Evrópusambandið væri friðarverkefni. En í dag er heimurinn ekki miskunnsamur, sagði hún.

Fyrr um nóttina höfðu rússneskir drónar ekki bara rofið lofthelgi heldur flogið hundruði kílómetra inn yfir Pólland. Það voru herþotur evrópsku NATÓ ríkjanna Hollands, Þýskalands, Ítalíu og Póllands sem skutu þá niður. Fjórða grein stofnsáttmála NATÓ, varnarbandalagsins um Norður Atlantshafið var virkjuð í gær og spurningin um þá fimmtu gerist áleitnar næstu daga.

Síðar sama dag var önnur stefnuræða flutt, á Alþingi Íslendinga. Furðanlega fáir þingmenn minntust þar á nokkuð samhengi utan landsteinanna. Ýmsum ræðumönnum var hins vegar tíðrætt um gildi og jafnvel yfirburði íslensks samfélags og hve rík þjóð af auðlindum við værum. Sumum þótti réttast að gera Evrópusambandið að okkar helsta óvini – sem er einstaklega merkilegt, á tímum sem þessum.

Á umbreytingatímum verður ljóst hvernig menningu samfélög byggja á og þær kenningar sem þar liggja að baki. Stundum kemur hugmyndafræði einnig við sögu. Hagfræðikenningar liggja einnig mörgu til grundvallar í samfélaginu. Svo sem þeirri trú að samkeppni tryggi sjálfkrafa lægra verð. Raunveruleikinn er þó ekki alltaf í samræmi við trúnna, eins og forsíðugrein vikunnar dregur skýrt fram.

Fræðileg þekking færir okkur til dæmis vitneskjuna um muninn á kenningum og náttúrulögmálum. Og hagfræðikenningar eru ekki náttúrulögmál. Faglegt nám og fagþekking er raunverulega mikilvæg líkt og síðari grein vikunnar ber með sér. Fúsk, það að gera hluti ekki faglega, getur orðið okkur dýrkeypt – sérstaklega á þeim tímum sem við nú lifum gæti.