USD 122,3 0,1%
EUR 143,8
GBP 166,4
DKK 19,2
SEK 13,3 -0,2%
NOK 13,3 0,4%
CHF 157,1
CAD 89,5 -0,1%
JPY 0,8 -0,2%
Stýrivextir 7,5%
Verðbólga 5,2%
Mannfjöldi 395.050
USD 122,3 0,1%
EUR 143,8
GBP 166,4
DKK 19,2
SEK 13,3 -0,2%
NOK 13,3 0,4%
CHF 157,1
CAD 89,5 -0,1%
JPY 0,8 -0,2%
Stýrivextir 7,5%
Verðbólga 5,2%
Mannfjöldi 395.050
Til baka

Evr­ópa þarf að standa sam­an

Úkraína
Íbúðarhús í ljósum logum loftárás Rússa í Zaporizhzhia í Úkraínu.
Mynd: Darya NAZAROVA / AFP

Samheldni eykur öryggi. Þess vegna var Atlantshafsbandalagið stofnað 1949 og tveim árum síðar Kola- og stálbandalag Evrópu, sem varð smám saman að Evrópusambandinu eins og það er nú. Stofnríki NATO voru tólf og nú eru aðildarríkin orðin 32 talsins.

Friður og vaxandi velmegun

Kola- og stálbandalag Evrópu hafði það höfuðmarkmið að girða fyrir ítrekuð átök á svæðinu með því að setja helztu náttúruauðlindir álfunnar, kol og stál, undir sameiginlega stjórn. KSB taldi sex aðildarríki í upphafi: Frakkland, Þýzkaland, Ítalíu, Belgíu, Holland og Lúxemborg. Nú eru aðildarríki ESB orðin 27 talsins. Órofa friður meðal aðildarríkjanna æ síðan og aukin velmegun með tímanum vitna um þá snilldarlegu framsýni sem bjó að baki þessari stofnanaumgjörð til að tengja Evrópulöndin innbyrðis og efla tengsl þeirra við Norður-Ameríku.

Í ljósi þess árangurs sem náðst hefur kemur ekki á óvart hversu aðildarríkjum bæði NATO og ESB heldur enn áfram að fjölga. Aðild svo margra Mið- og Austur-Evrópuríkja að ESB og NATO eftir skipbrot kommúnismans 1989-1991 og síðan aðild Finnlands og Svíþjóðar að NATO í skyndingu eftir framhaldsinnrás Rússa í Úkraínu 2022 þéttir raðirnar í Evrópu. Í þessu ljósi þurfa Íslendingar og Norðmenn án frekari tafar að endurskoða tregðu sína gagnvart aðild að ESB til að þétta raðirnar enn frekar á útjaðri Evrópu. Þar eð Bandaríkin virðast ekki lengur vera fyllilega áreiðanlegur bakhjarl og bandamaður, knýr árásarstríð Rússlands gegn Úkraínu ESB-þjóðirnar til að standa saman og styrkja varnir sínar á eigin spýtur.

Kaupmáttur þjóðartekna á mann 1990–2024

Breytt heimsmynd

Eftir heimsstyrjöldina síðari þurfti rústuð Evrópa á að halda þeirri rausnarlegu vernd sem Bandaríkin veittu sem helzta forusturíki NATO. Yfirburðastaða Bandaríkjanna eftir stríð lýsti sér meðal annars í því að 1960 nam landsframleiðsla þeirra 40% af heimsframleiðslu borið saman við 21% hlutdeild ESB, 4% hlutdeild Kína og 3% hlutdeild Indlands. Nú blasir við breytt heimsmynd því hlutdeild Bandaríkjanna í heimsframleiðslu var komin niður í 26% 2024 borið saman við 17% hlutdeild ESB, annað eins í Kína og 4% hlutdeild Indlands – og 2% hlutdeild Rússlands, sem er aðeins örlitlu meiri en …

Fáðu áskrift til að lesa

Áskrift að Vísbendingu hæfir þeim sem hafa gaman að óvilhöllum greiningum og gagn af greinargóðum upplýsingum um efnahagsmál, viðskipti og nýsköpun.

Næsta grein

Mest lesið
1
Efnahagsmál

Árangur, áskoranir og lærdómur

2
Heimspeki

Innviðir og andrými hins opinbera vettvangs

3
Alþjóðamál

Pólland – mikilvæg evrópsk bandalagsþjóð

4
Aðrir sálmar

Áfallaverðbólgan

5
Aðrir sálmar

Staðbundnar og alþjóðlegar aðstæður

6
Alþjóðamál

Leið Afríku til auðlegðar

Framkvæmdir, húsnæði, bygging
Húsnæðismál 16. tbl.

Hag­fræði­leg borg­ar­mál

Umferð
Aðrir sálmar 16. tbl.

Hús­næði og um­ferð­ar­ónæði

Hús, bílar og kosningar í framleiðniaukningu og yfirvofandi alþjóðlegri efnahagskrísu
Framkvæmdir
Húsnæðismál 16. tbl.

Fjár­fest­ing í íbúð­ar­­hús­næði og lán­veit­ing­ar hins op­in­bera til hús­næð­is­­bygg­inga og/eða hús­næð­is­kaupa

Peningar
Aðrir sálmar 15. tbl.

Áfalla­verð­bólg­an

Reynsla, viðbrögð og lærdómar

Wawel-kastali í Krakow í Póllandi
Alþjóðamál 15. tbl.

Pól­land – mik­il­væg evr­ópsk banda­lags­þjóð

Nairobi, Kenía
Alþjóðamál 15. tbl.

Leið Afr­íku til auð­legð­ar

Jürgen Habermas
Heimspeki 14. tbl.

Inn­við­ir og and­rými hins op­in­bera vett­vangs

Saga eins mesta hugsuðar Evrópu síðustu þrjá aldarfjórðunga
Alþingi
Efnahagsmál 14. tbl.

Ár­ang­ur, áskor­an­ir og lær­dóm­ur

Áratugur frá setningu nýrra laga um opinber fjármál