USD 125,4 -0,3%
EUR 143,4
GBP 168,0 0,1%
DKK 19,2
SEK 13,0 -0,1%
NOK 12,9 0,1%
CHF 155,4 -0,1%
CAD 88,5 -0,2%
JPY 0,8 -0,2%
Stýrivextir 7,8%
Verðbólga 5,2%
Mannfjöldi 395.050
USD 125,4 -0,3%
EUR 143,4
GBP 168,0 0,1%
DKK 19,2
SEK 13,0 -0,1%
NOK 12,9 0,1%
CHF 155,4 -0,1%
CAD 88,5 -0,2%
JPY 0,8 -0,2%
Stýrivextir 7,8%
Verðbólga 5,2%
Mannfjöldi 395.050
Til baka

Evr­ópa þarf að standa sam­an

Úkraína
Íbúðarhús í ljósum logum loftárás Rússa í Zaporizhzhia í Úkraínu.
Mynd: Darya NAZAROVA / AFP

Samheldni eykur öryggi. Þess vegna var Atlantshafsbandalagið stofnað 1949 og tveim árum síðar Kola- og stálbandalag Evrópu, sem varð smám saman að Evrópusambandinu eins og það er nú. Stofnríki NATO voru tólf og nú eru aðildarríkin orðin 32 talsins.

Friður og vaxandi velmegun

Kola- og stálbandalag Evrópu hafði það höfuðmarkmið að girða fyrir ítrekuð átök á svæðinu með því að setja helztu náttúruauðlindir álfunnar, kol og stál, undir sameiginlega stjórn. KSB taldi sex aðildarríki í upphafi: Frakkland, Þýzkaland, Ítalíu, Belgíu, Holland og Lúxemborg. Nú eru aðildarríki ESB orðin 27 talsins. Órofa friður meðal aðildarríkjanna æ síðan og aukin velmegun með tímanum vitna um þá snilldarlegu framsýni sem bjó að baki þessari stofnanaumgjörð til að tengja Evrópulöndin innbyrðis og efla tengsl þeirra við Norður-Ameríku.

Í ljósi þess árangurs sem náðst hefur kemur ekki á óvart hversu aðildarríkjum bæði NATO og ESB heldur enn áfram að fjölga. Aðild svo margra Mið- og Austur-Evrópuríkja að ESB og NATO eftir skipbrot kommúnismans 1989-1991 og síðan aðild Finnlands og Svíþjóðar að NATO í skyndingu eftir framhaldsinnrás Rússa í Úkraínu 2022 þéttir raðirnar í Evrópu. Í þessu ljósi þurfa Íslendingar og Norðmenn án frekari tafar að endurskoða tregðu sína gagnvart aðild að ESB til að þétta raðirnar enn frekar á útjaðri Evrópu. Þar eð Bandaríkin virðast ekki lengur vera fyllilega áreiðanlegur bakhjarl og bandamaður, knýr árásarstríð Rússlands gegn Úkraínu ESB-þjóðirnar til að standa saman og styrkja varnir sínar á eigin spýtur.

Kaupmáttur þjóðartekna á mann 1990–2024

Breytt heimsmynd

Eftir heimsstyrjöldina síðari þurfti rústuð Evrópa á að halda þeirri rausnarlegu vernd sem Bandaríkin veittu sem helzta forusturíki NATO. Yfirburðastaða Bandaríkjanna eftir stríð lýsti sér meðal annars í því að 1960 nam landsframleiðsla þeirra 40% af heimsframleiðslu borið saman við 21% hlutdeild ESB, 4% hlutdeild Kína og 3% hlutdeild Indlands. Nú blasir við breytt heimsmynd því hlutdeild Bandaríkjanna í heimsframleiðslu var komin niður í 26% 2024 borið saman við 17% hlutdeild ESB, annað eins í Kína og 4% hlutdeild Indlands – og 2% hlutdeild Rússlands, sem er aðeins örlitlu meiri en …

Fáðu áskrift til að lesa

Áskrift að Vísbendingu hæfir þeim sem hafa gaman að óvilhöllum greiningum og gagn af greinargóðum upplýsingum um efnahagsmál, viðskipti og nýsköpun.

Næsta grein

Mest lesið
1
Orkumál

Íslensk orka í alþjóðlegu samhengi – ávinningur sem mælist í milljörðum

2
Umhverfi

Er þjóðlendan markaðsvara eða auðlind í eigu þjóðar?

3
Orkumál

Heitasta tækifærið: Þegar vísindi og þekking opna nýjar víddir í jarðhita

4
Efnahagsmál

Atvinnustefna til 2035: Óraunhæf og mótsagnakennd markmið

5
Leiðari

Kraftur og orka með atvinnu og stefnu

6
Sjálfbærni

Líffræðileg fjölbreytni — áhrif og ábyrgð fyrirtækja

Vindorka
Orkumál 22. tbl.

Hin ónot­aða auð­lind Ís­lands

Vindorka gæti orðið lykill að orkuskiptum, lægra orkuverði og aukinni samkeppnishæfni Íslands.
Peningar, seðlar, krónur
Efnahagsmál 22. tbl.

Akki­les og fimm stoð­ir al­þjóða­geirans ís­lenska

Lífskjör Íslendinga ráðast sífellt meira af fjölbreyttum útflutningi.
Harpa
Nýsköpun 22. tbl.

Hvar eiga skap­andi grein­ar heima í nýrri at­vinnu­stefn­u?

Skapandi greinar eru verðmætari fyrir atvinnulíf og samfélag en hefðbundnir hagvísar gefa til kynna.
Vindorka
Orkumál 22. tbl.

Verð­vernd í krafti vind­orku

Vindorka getur aukið raforkuframboð, lækkað kostnað og stutt orkuskipti með minni umhverfisáhrifum.

pexels-rinoadamo-34586065
Sjálfbærni 22. tbl.

Líf­fræði­leg fjöl­breytni — áhrif og ábyrgð fyr­ir­tækja

Líffræðileg fjölbreytni er undirstaða samfélags, atvinnulífs og þeirrar velferðar sem við njótum.
OR89708
Orkumál 22. tbl.

Heitasta tæki­færið: Þeg­ar vís­indi og þekk­ing opna nýj­ar vídd­ir í jarð­hita

Djúpnýting jarðhita gæti margfaldað orkuvinnslu og markað næstu byltingu í íslenskum orkumálum.
Hellisheiði dsf7264
Efnahagsmál 22. tbl.

At­vinnu­stefna til 2035: Óraun­hæf og mót­sagna­kennd mark­mið

Getur hagkerfið vaxið endalaust á plánetu þar sem auðlindir eru takmarkaðar?
Raforka, raflínur
Orkumál 22. tbl.

Fram­tíð­in og fjöregg­ið okk­ar

Raforkumarkaðir snúast ekki aðeins um verð heldur einnig um orkuöryggi og stöðugleika.