USD 123,6 0,3%
EUR 136,6
GBP 163,5
DKK 18,3
SEK 12,3 -0,4%
NOK 12,9 -0,1%
CHF 147,4 -0,4%
CAD 86,7 0,2%
JPY 0,8 0,1%
Stýrivextir 8%
Verðbólga 5,9%
Mannfjöldi 397.710
USD 123,6 0,3%
EUR 136,6
GBP 163,5
DKK 18,3
SEK 12,3 -0,4%
NOK 12,9 -0,1%
CHF 147,4 -0,4%
CAD 86,7 0,2%
JPY 0,8 0,1%
Stýrivextir 8%
Verðbólga 5,9%
Mannfjöldi 397.710
Til baka

Evr­ópa þarf að standa sam­an

Úkraína
Íbúðarhús í ljósum logum loftárás Rússa í Zaporizhzhia í Úkraínu.
Mynd: Darya NAZAROVA / AFP

Samheldni eykur öryggi. Þess vegna var Atlantshafsbandalagið stofnað 1949 og tveim árum síðar Kola- og stálbandalag Evrópu, sem varð smám saman að Evrópusambandinu eins og það er nú. Stofnríki NATO voru tólf og nú eru aðildarríkin orðin 32 talsins.

Friður og vaxandi velmegun

Kola- og stálbandalag Evrópu hafði það höfuðmarkmið að girða fyrir ítrekuð átök á svæðinu með því að setja helztu náttúruauðlindir álfunnar, kol og stál, undir sameiginlega stjórn. KSB taldi sex aðildarríki í upphafi: Frakkland, Þýzkaland, Ítalíu, Belgíu, Holland og Lúxemborg. Nú eru aðildarríki ESB orðin 27 talsins. Órofa friður meðal aðildarríkjanna æ síðan og aukin velmegun með tímanum vitna um þá snilldarlegu framsýni sem bjó að baki þessari stofnanaumgjörð til að tengja Evrópulöndin innbyrðis og efla tengsl þeirra við Norður-Ameríku.

Í ljósi þess árangurs sem náðst hefur kemur ekki á óvart hversu aðildarríkjum bæði NATO og ESB heldur enn áfram að fjölga. Aðild svo margra Mið- og Austur-Evrópuríkja að ESB og NATO eftir skipbrot kommúnismans 1989-1991 og síðan aðild Finnlands og Svíþjóðar að NATO í skyndingu eftir framhaldsinnrás Rússa í Úkraínu 2022 þéttir raðirnar í Evrópu. Í þessu ljósi þurfa Íslendingar og Norðmenn án frekari tafar að endurskoða tregðu sína gagnvart aðild að ESB til að þétta raðirnar enn frekar á útjaðri Evrópu. Þar eð Bandaríkin virðast ekki lengur vera fyllilega áreiðanlegur bakhjarl og bandamaður, knýr árásarstríð Rússlands gegn Úkraínu ESB-þjóðirnar til að standa saman og styrkja varnir sínar á eigin spýtur.

Kaupmáttur þjóðartekna á mann 1990–2024

Breytt heimsmynd

Eftir heimsstyrjöldina síðari þurfti rústuð Evrópa á að halda þeirri rausnarlegu vernd sem Bandaríkin veittu sem helzta forusturíki NATO. Yfirburðastaða Bandaríkjanna eftir stríð lýsti sér meðal annars í því að 1960 nam landsframleiðsla þeirra 40% af heimsframleiðslu borið saman við 21% hlutdeild ESB, 4% hlutdeild Kína og 3% hlutdeild Indlands. Nú blasir við breytt heimsmynd því hlutdeild Bandaríkjanna í heimsframleiðslu var komin niður í 26% 2024 borið saman við 17% hlutdeild ESB, annað eins í Kína og 4% hlutdeild Indlands – og 2% hlutdeild Rússlands, sem er aðeins örlitlu meiri en …

Fáðu áskrift til að lesa

Áskrift að Vísbendingu hæfir þeim sem hafa gaman að óvilhöllum greiningum og gagn af greinargóðum upplýsingum um efnahagsmál, viðskipti og nýsköpun.

Næsta grein

Mest lesið
1
Efnahagsmál

Uppskeruhátíð hagfræðinga

2
Aðrir sálmar

Þjóðarhagsleg rekstrarhagfræði

3
Aðrir sálmar

Stjórnun og traust

4
Vinnumarkaður

Endalok pólska tímabilsins?

5
Efnahagsmál

Burðug sveitarfélög geta stutt við ábyrga hagstjórn

6
Vinnumarkaður

Ofmetur launavísitalan þróun launa?

Vetur
Efnahagsmál 37. tbl.

Um virði hagtalna

Traust á opinberum hagtölum skiptir sköpum fyrir hagstjórn og ákvarðanatöku.
Framkvæmdir í Reykjavík
Efnahagsmál 36. tbl.

Hvað er sjálf­bær launa­þró­un?

Verðbólga, framleiðni og mörk launasvigrúmsins

Anti-Fascist Economics 2026 Isabella Weber
Efnahagsmál 36. tbl.

Póli­tísk­ar af­leið­ing­ar efna­hags­legr­ar óvissu

Lífskjarakrísan: Stýrivextir eru harkalegt tól í baráttunni gegn hækkandi verði á nauðsynjavörum
IMG_2494
Umhverfi 35. tbl.

Ís­lensk­ir jökl­ar á hverf­anda hveli

Loftslagsbreytingar hafa mikil áhrif á íslenska jökla. Vegna hlýnunar jarðar hafa jöklarnir minnkað mikið á síðustu áratugum. Ef ekkert verður gert til að draga úr hlýnuninni gætu margir þeirra horfið í framtíðinni.