USD 120,5 -0,3%
EUR 140,4
GBP 163,4 -0,2%
DKK 18,8
SEK 12,6
NOK 13,1 0,4%
CHF 149,3 0,2%
CAD 87,5 -0,1%
JPY 0,8 0,3%
Stýrivextir 8%
Verðbólga 5,6%
Mannfjöldi 396.500
USD 120,5 -0,3%
EUR 140,4
GBP 163,4 -0,2%
DKK 18,8
SEK 12,6
NOK 13,1 0,4%
CHF 149,3 0,2%
CAD 87,5 -0,1%
JPY 0,8 0,3%
Stýrivextir 8%
Verðbólga 5,6%
Mannfjöldi 396.500
Til baka

Evr­ópa þarf að standa sam­an

Úkraína
Íbúðarhús í ljósum logum loftárás Rússa í Zaporizhzhia í Úkraínu.
Mynd: Darya NAZAROVA / AFP

Samheldni eykur öryggi. Þess vegna var Atlantshafsbandalagið stofnað 1949 og tveim árum síðar Kola- og stálbandalag Evrópu, sem varð smám saman að Evrópusambandinu eins og það er nú. Stofnríki NATO voru tólf og nú eru aðildarríkin orðin 32 talsins.

Friður og vaxandi velmegun

Kola- og stálbandalag Evrópu hafði það höfuðmarkmið að girða fyrir ítrekuð átök á svæðinu með því að setja helztu náttúruauðlindir álfunnar, kol og stál, undir sameiginlega stjórn. KSB taldi sex aðildarríki í upphafi: Frakkland, Þýzkaland, Ítalíu, Belgíu, Holland og Lúxemborg. Nú eru aðildarríki ESB orðin 27 talsins. Órofa friður meðal aðildarríkjanna æ síðan og aukin velmegun með tímanum vitna um þá snilldarlegu framsýni sem bjó að baki þessari stofnanaumgjörð til að tengja Evrópulöndin innbyrðis og efla tengsl þeirra við Norður-Ameríku.

Í ljósi þess árangurs sem náðst hefur kemur ekki á óvart hversu aðildarríkjum bæði NATO og ESB heldur enn áfram að fjölga. Aðild svo margra Mið- og Austur-Evrópuríkja að ESB og NATO eftir skipbrot kommúnismans 1989-1991 og síðan aðild Finnlands og Svíþjóðar að NATO í skyndingu eftir framhaldsinnrás Rússa í Úkraínu 2022 þéttir raðirnar í Evrópu. Í þessu ljósi þurfa Íslendingar og Norðmenn án frekari tafar að endurskoða tregðu sína gagnvart aðild að ESB til að þétta raðirnar enn frekar á útjaðri Evrópu. Þar eð Bandaríkin virðast ekki lengur vera fyllilega áreiðanlegur bakhjarl og bandamaður, knýr árásarstríð Rússlands gegn Úkraínu ESB-þjóðirnar til að standa saman og styrkja varnir sínar á eigin spýtur.

Kaupmáttur þjóðartekna á mann 1990–2024

Breytt heimsmynd

Eftir heimsstyrjöldina síðari þurfti rústuð Evrópa á að halda þeirri rausnarlegu vernd sem Bandaríkin veittu sem helzta forusturíki NATO. Yfirburðastaða Bandaríkjanna eftir stríð lýsti sér meðal annars í því að 1960 nam landsframleiðsla þeirra 40% af heimsframleiðslu borið saman við 21% hlutdeild ESB, 4% hlutdeild Kína og 3% hlutdeild Indlands. Nú blasir við breytt heimsmynd því hlutdeild Bandaríkjanna í heimsframleiðslu var komin niður í 26% 2024 borið saman við 17% hlutdeild ESB, annað eins í Kína og 4% hlutdeild Indlands – og 2% hlutdeild Rússlands, sem er aðeins örlitlu meiri en …

Fáðu áskrift til að lesa

Áskrift að Vísbendingu hæfir þeim sem hafa gaman að óvilhöllum greiningum og gagn af greinargóðum upplýsingum um efnahagsmál, viðskipti og nýsköpun.

Næsta grein

Mest lesið
1
Alþjóðamál

Að vera eða ekki vera

2
Alþjóðamál

Aðild að myntbandalagi Evrópusambandsins?

3
Alþjóðamál

Evrópuhugsjónin um almannavarnir

4
Aðrir sálmar

Varnir og ógnir

5
Alþjóðamál

Stjórnarskráin og þjóðaratkvæðagreiðslan í ágústlok – Næstu skref óháð niðurstöðunni

6
Efnahagsmál

Að taka frá Pétri til að borga Páli

gsf6810
Atvinna 28. tbl.

Er at­vinnu­leysi inn­flytj­enda næmara fyr­ir hag­sveifl­u­m?

Atvinnuleysi innflytjenda á Íslandi er bæði hærra að jafnaði og sveiflast meira með hagkerfinu en atvinnuleysi fólks með íslenskan bakgrunn. Munurinn er skýrastur meðal karla og eldri einstaklinga á vinnumarkaði.
pexels-bjorn-austmar-thorsson-12756665
Loftslagsmál 28. tbl.

Par­ís, pró­sent­ur og próf­steinn­inn

Um óskýr markmið Íslands í loftslagsmálum
Nei við ESB
Alþjóðamál . tbl.

Ís­land í pils­faldi Nor­egs

Með niðurstöðu þjóðaratkvæðagreiðslunnar um helgina er ekki nóg með að þjóðin hafi afþakkað að fá að vita meira um hvað Íslandi gæti staðið til boða með aðild að Evrópusambandinu (ESB) heldur fækkaði hún valkostum sínum í viðsjárverðum heimi. Ísland situr uppi með að reyna áfram að lifa með EES-samningnum sem grundvellinum að tengslum sínum við Evrópu og er þar með orðið fastara í pilsfaldi Noregs og jafn háð Bandaríkjunum og áður.
ESB nei takk
Aðrir sálmar 27. tbl.

Sjálf­stætt fólk

í efnahagsástandi þar sem flestir mælikvarðar stefna í ranga átt

Húsnæði
Efnahagsmál 27. tbl.

Kald­ur vet­ur en eng­in hörm­ung á fast­eigna­mark­aði

Peningar, seðlar, krónur
Aðrir sálmar 26. tbl.

Ein­angr­að full­veldi

afmörkun viðskipta og stöðugleika möguleiki efnahagsmála
Evra didier-weemaels-ZKVBM2_Dp84-unsplash
Alþjóðamál 26. tbl.

Að­ild að mynt­banda­lagi Evr­ópu­sam­bands­ins?

Már Guðmundsson, fyrrverandi seðlabankastjóri, metur kosti og galla krónunnar og evrunnar.
Evrópa, Ísland, ESB
Alþjóðamál 26. tbl.

Sæt­ið við borð­ið er síð­asta orð­ið

Dagbjört Hákonardóttir, lögfræðingur og þingmaður Samfylkingarinnar, skrifar um fullveldi Íslands og EES.