USD 124,9 0,2%
EUR 137
GBP 164,5
DKK 18,3
SEK 12,3 -0,3%
NOK 12,9 -0,3%
CHF 148,2 -0,1%
CAD 87,3 0,1%
JPY 0,8 0,1%
Stýrivextir 8%
Verðbólga 5,9%
Mannfjöldi 397.710
USD 124,9 0,2%
EUR 137
GBP 164,5
DKK 18,3
SEK 12,3 -0,3%
NOK 12,9 -0,3%
CHF 148,2 -0,1%
CAD 87,3 0,1%
JPY 0,8 0,1%
Stýrivextir 8%
Verðbólga 5,9%
Mannfjöldi 397.710
Til baka

Nán­ast núll vöxt­ur

uppá von og óvon

Mannlíf í Reykjavík
Mynd: Davíð Þór

Hagvöxtur og ofhitnun hagkerfisins var undanfarin ár talin ástæða fyrir nauðsyn hárra stýrivaxta hérlendis. Fyrr í ár var jafnvel talið að aukning ferðamanna og verðhækkun gistingar vegna sólmyrkvans í sumar gætu valdið hagvaxtarskoti. Nýlega er komið í ljós samkvæmt tölum Hagstofunnar að landsframleiðslan í fyrra var nánast álíka mikil og árið 2018, á mann – hafði vaxið um hálfa prósentu á þeim sjö árum. Til samanburðar var landsframleiðsla á mann í ríkjum Evrópusambandsins var rúmlega tífalt meiri á sama tíma.

Raunstýrivextir hjá Seðlabanka Íslands eru samt rúmum þremur prósentum hærri en hjá Seðlabanka Evrópu sem vissulega tekur bara til evruríkjanna 21 af þeim 27 sem eru í Evrópusambandinu. Þar eru raunstýrivextirnir neikvæðir um eina prósentu á meðan þeir eru jákvæðir um rúmar tvær hér, og hafa yfirlýst verið kringum þrjár heilar prósentur undanfarið.

Það er eitthvað óskýrt við flöktandi röksemdafærslurnar sem haldið er á lofti varðandi ólíkar ástæður fyrir nauðsyn hinna háu vaxta hér. Stundum var nefnd stöðnun í Evrópu á meðan blússandi hagvöxtur væri hér. Vöxtur sem þó var bara drifin áfram með aðfluttu fólki þaðan og í raun enginn á mann hér. Stundum er launahækkunum hér kennt um verðbólguna, en þegar þær samningsbundnu eru ekki yfir verðbólgunni þá eru kjarabæturnar nálægt núlli. Stundum er nefnt að ekki megi létta um of á taumhaldi á lánamarkaðnum því þá muni fasteignaverð rjúka upp. En hávaxtastigið lætur ungar barnafjölskyldur sitja fastar í kjararýrnun verðtryggða skulda en fælir barnlaust ungt fólk frá því að flytja að heiman og stofna fjölskyldu. Það er heldur langdregin leið til að draga úr fólksfjölda og auka hagvöxt á mann.

Nýlega var fjallað um stöðuna á húsnæðismarkaði hér í Vísbendingu sem hefur mjög kólnað, ekki er hann alveg frosin en stefnir hugsanlega nálægt núlli. Ómögulegt er þó að það geti haldið ríkisrekstrinum við núllið þegar hagvöxturinn er einnig nánast enginn

Forsíðugrein vikunnar fjallar um alvarlega stöðu á húsnæðismarkaðinum út frá sjónarhóli menntunar, samkvæmt greiningu BHM á nýlegri könnun.

Seinni grein vikunnar fjallar um mikilvægi þess að skilja samhengi og markmið efnahagslífsins í framhaldi fyrri hluta þessara sálma um vöxtinn. Hún er einnig skrifuð í framhaldi af seinni grein síðustu viku um opinber fjármál og þeirrar viku sálmum.

Næsta grein

Mest lesið
1
Vinnumarkaður

Endalok pólska tímabilsins?

2
Aðrir sálmar

Stjórnun og traust

3
Vinnumarkaður

Ofmetur launavísitalan þróun launa?

4
Efnahagsmál

Um virði hagtalna

5
Umhverfi

Íslenskir jöklar á hverfanda hveli

6
Aðrir sálmar

Þrjár gráður

Vetur
Efnahagsmál 37. tbl.

Um virði hagtalna

Traust á opinberum hagtölum skiptir sköpum fyrir hagstjórn og ákvarðanatöku.
Framkvæmdir í Reykjavík
Efnahagsmál 36. tbl.

Hvað er sjálf­bær launa­þró­un?

Verðbólga, framleiðni og mörk launasvigrúmsins

Anti-Fascist Economics 2026 Isabella Weber
Efnahagsmál 36. tbl.

Póli­tísk­ar af­leið­ing­ar efna­hags­legr­ar óvissu

Lífskjarakrísan: Stýrivextir eru harkalegt tól í baráttunni gegn hækkandi verði á nauðsynjavörum
IMG_2494
Umhverfi 35. tbl.

Ís­lensk­ir jökl­ar á hverf­anda hveli

Loftslagsbreytingar hafa mikil áhrif á íslenska jökla. Vegna hlýnunar jarðar hafa jöklarnir minnkað mikið á síðustu áratugum. Ef ekkert verður gert til að draga úr hlýnuninni gætu margir þeirra horfið í framtíðinni.