Í þessum síðari hluta greinar um íslensku krónuna er fjallað um ókosti hennar og kostnað, verðtryggingu og væntanlegar breytingar á vísitölumælingum með áhrifum á kjarasamninga.

Ytri nefndarmaður peningastefnunefndar Seðlabanka Íslands skýrir hér, í ljósi fundargerðar nefndarinnar sem birtist í síðustu viku, hvers vegna ákveðið var að halda meginvöxtum bankans óbreyttum á vaxtaákvörðunarfundinum í síðasta mánuði.

Í þessun fyrri hluta greinar um krónuna er fjallað um árangur síðustu ára við uppfyllingu markmiða um afnám verðtryggingar lána og yfirstandandi breytingar á mælingu húsnæðisliðar vísitölu neysluverðs.

Orkuskiptin mega ekki verða til þess að verkfærunum sem sett hafa verið fram til þess að forgangsraða virkjanakostum í gegnum rammaáætlunarferlið verði hent út í hafsauga. Því það er á hinu stjórnmálalega sviði en ekki í hinu faglega ferlið sem að verkefnið hefur tafist.

Tækifærin til bættrar orkunýtingar eru mikil og það sem vantar upp á í orkuöflun kallar á frekari virkjun kemur skýrt fram í þessari grein. Það er sameiginlegt úrlausnarefni allra landsmanna að koma að umskiptingunni í orkumálum.

Vinna Seðlabankans við að ná niður verðbólgu er verk í vinnslu, hjáleiðirnar ekki margar og fara þarf um þær með varúð. Í þessari grein eru áhrif nýgerðra kjarasamninga greind og metin í ljósi hagvaxtar og áhrifa á tekjuöflun hins opinbera, ríkis og sveitarfélaga. Einnig kemur fram að raunvextir hafa ekki verið hærri hérlendis í þrjá áratugi.

Nýjustu tölur Hagstofunnar um minni fjölgun landsmanna eru ekki stærsta áhyggjuefnið varðandi fólksfjölgun heldur frjósemi og hratt lækkandi fæðingartíðni sem fallið hefur um hálft barn á aðeins einum áratug.

Niðurskurðarhyggja á Íslandi í 100 ár. Forsagan og gagnrýni á hana allt frá því Bjarni Jónsson frá Vogi notaði sláturfélagsnafnið um Alþingi á sparnaðarþinginu mikla vorið 1924.

Líffræðilegur fjölbreytileiki er mikilvæg forsenda sjálfbærrar auðlindanýtingar. Ofveiði olli útdauða geirfuglsins og nú ógna loftslagsbreytingar tilvist tuttugu og sjö þúsund ára gamalla hellamynda af fuglunum merkilegu sem laða til sín milljón ferðamanna á ári til að heimsækja minjasafn um myndskreytta hellinn.

Hér birtast hugleiðingar fasteignahagfræðings sem starfar á alþjóðlegum markaði um áhrif þess að lífeyrissjóðir hérlendis fjárfesti í uppbyggingu íbúða á stórum skala. Slíkt er algengt erlendis. Þannig má styðja við nægilegt framboð íbúða og halda verðbólgu þeirra í skefjum. Raundæmi frá útlöndum og einfölduð staðfærð skýringardæmi styðja við röksemdafærsluna. Lagafrumvarp mun vera væntanlegt og fréttist nú af auknum fjárfestingum sjóðanna í íbúðum.

Íslenskt samfélag hefur tekið stakkaskiptum á síðustu árum. Fólksfjöldaþróun hefur verið þar einn af fyrirferðarmiklum þáttum. Á síðustu fjórum árum hafa tveir þriðjungar fjölgunar þjóðarinnar stafað af aðflutningi erlendra ríkisborgara en aðeins einn þriðjungur vegna þeirra sem hér eru fæddir. Breytt samsetning íbúa hefur áhrif á tungumálið, menningu, viðhorf og gildismat, en þessir þættir eru settir í alþjóðlegt samhengi hér.

Hér er sett fram sú hugmynd að sett verði strax á fót rannsóknarnefnd Alþings fyrir aðgerðir vegna Reykjaneseldanna síðari svo samhæfa megi yfirsýn og tryggja sjálfstætt eftirlit sem skapað getur trúverðugleika sem haldist til lengri tíma fyrir þær ákvarðanir sem taka verður.

Síðari grein um þjóðarsjóðshugmyndir birtist hér í samhengi við Reykjaneseldana og í víðtækara ljósi miðað við áfallaþol og efnahagslegar stærðir.

Í þessari þriðju og síðustu grein úr flokki sem birst hefur frá upphafi ársins eru teknar saman helstu niðurstöður Vísindanefndar um loftslagsbreytingar. Hér eru efnahagsleg og samfélagsleg áhrif loftslagsbreytinganna til umfjöllunar.

Viðskiptamódel Ragnars Jónssonar í Smára, er til umfjöllunar í þessari grein af tilefni þess að 120 ár voru liðin frá fæðingu hans fyrr í mánuðinum. Margt má læra af sögunni og einum allra hugmyndaríkasta athafnamanni síðustu aldar hérlendis.

Samantektargrein skrifuð á grunni skýrslu Hagfræðistofnunar Háskóla Íslands um áhrif laxeldis í opnum sjókvíum á byggð og efnahagslíf sem veitir áhugaverða innsýn í mótun atvinnustefnu og þróun byggðar út frá talnalegum upplýsingum, starfi eftirlits- og úrskurðaraðila til varnar náttúrunni og lagabreytingum sem veita stjórnvöldum heimild til snúast gegn því faglega starfi.

Fyrri grein af tveimur um hugmyndina um þjóðarsjóð í ljósi náttúruhamfara og annarra efnahagslegra áfalla, með tilliti til ásættanlegrar áhættu, mögulegrar endurtryggingar og getu ríkissjóðs til viðbragða. Seinni grein mun birtast innan tveggja vikna.

Yfirlitsgrein um bókina Samfélag eftir máli eftir Harald Sigurðsson sem hlaut íslensku bókmennaverðlaunin í flokki fræðirita og bóka almenns eðlis í síðustu viku. Stiklað er á stóru um miklvæga þætti úr efnistökum bókarinnar í hagrænu ljósi. Hún er stórvirki sem nær yfir skipulagssögu borgar, bæja og þorpa á Íslandi á síðustu öld. Þar er einnig rakin hugmyndasaga og innleiðing módernismans hérlendis. Sem felur í sér átök um hugsjónir, baráttu fyrir hugmyndum og nýjum straumum.

Ákvarðanir peningastefnunefndar byggja meðal annars á verðbólgumælingum út frá vísitölum. Breytingar á einstökum liðum vísitalna skipta því miklu máli og að þær séu vel rökstuddar og hugsaðar til lengri tíma en ekki sem viðbragð við einstökum atburðum. Þá væru það einnig skrítinn viðbrögð við náttúruhamförum sem gera bæ óbyggilegan að hækka vexti – segir fyrrverandi ytri nefndarmaður í peningastefnunefnd Seðlabanka Íslands.