Sumarblaðið er helgað nýsköpun, áskorunum og hugverkaiðnaði. Umfjöllunin fylgir beint í kjölfar vorblaðsins sem lagði mesta áherslu á skapandi greinar og listir. Þar var einnig viðtal um nýsköpun í norrænu samhengi ásamt greinum um gervigreind. Í fyrrasumar var ferðaiðnaðurinn til umfjöllunar, en þar var einnig að finna greinar um hönnun fyrir ferðalanga og nærandi ferðaþjónustu, ásamt viðtali um nýsköpun á því sviði ferðageirans. Viðtölin í blaðinu nú í sumar greina nýsköpun á tveimur sviðum húsnæðis-hönnunar og uppbyggingar-geimleikja.
Tölvuleikjafyrirtækið CCP hefur möguleika á því að skapa ríkinu tekjur langt umfram þá styrki sem það hefur hlotið í formi endurgreiðslna á rannsóknar- og þróunarstarfi. Til þess þarf ekki mikla nýsköpunartilburði hjá embætti Skattsins en þaðan mætti leita í smiðju sænsku Skattstofunnar (s. Skatteverket) sem hóf að leita eftir skatttekjum innan úr tölvuleikjaheimum fyrir tveimur áratugum. Í tölvuleikjamyndskreyttri vísindaskáldsögu Lavaforming verksins í íslenska sýningarskálanum í Feneyjum varð græðgin eftir hrauni svo mikil að fyrirtæki þrívíddarprentunar vélmennaælunnar endaði fljótt í gjaldþroti.
Gömul hag- og verkfræðileg sköpun
Hagfræðingurinn Mariana Mazzucato dró fram fyrir tólf árum hvernig nánast öll nýsköpun verður til fyrir tilstilli fjármögnunar hins opinbera, í merkri bók um nýsköpunarríkið þar sem hún afsannar goðsagnir um einkamarkaðinn og hið opinbera út frá áhættu og nýsköpun (e. The Entrepreneurial State - Debunking Public vs. Private Myths in Risk and Innovation).
Verkfræðingurinn Henry Mintzberg hefur kennt okkur sem lærðum MBA úr hans fræðum að bjórar geti verið afbragðs fyrirmynd í byggingartækni, sérstaklega fyrir stíflur, en Hoover-stíflan í Bandaríkjunum er bogadregin að hætti bjóra.
Hann safnar listaverkum bjóranna og fjallar einnig um hvernig uppruni orðsins nýsköpun (f. entreprendre) úr frönsku á rót sína í því að gera eða byggja og verður síðar að fyrirtækjarekstri. Í sænsku (s. entreprenör) má finna svipaðar orðsifjar en sama orðið er þar notað um nýsköpun, fyrirtækjarekstur og smíði húsa.
Rétt er að minna hér á aðra grein úr vorblaðinu um uppruna orðsins innviða, sem einnig kemur óvenjulega úr frönsku. Í hvorugu tilfelli hinna upprunalegu frönsku orða er reglustikan sérlega hjálplegt tól. En í þessu samhengi fjalla tvær greinar sumarblaðsins um arkitektúr og húsnæði. Við sögu koma einnig tvö nýsköpunarfyrirtæki sem sprottið hafa upp úr námi í Listaháskólanum og þrjú önnur nýsköpunarfyrirtæki af mismunandi sviðum tölvutækni.
Nýjungar stjórnvalda
Loks má nefna að tvær fyrstu greinar sumarblaðsins fjalla beinlínis um stefnumótun stjórnvalda á sviði nýsköpunar. Rétt er að benda hér á mun greinanna varðandi hlutdeild í landsframleiðslu annars vegar og útflutningstekjur hins vegar. Þá er mikilvægt að tölur séu uppfærðar með verðlagsbreytingum og hlutdeildar í landsframleiðslunni. En auk þess koma viðtölin og fjöldi annarra greina inn á hlutverk stjórnvalda, meðal annars sú síðasta sem fjallar um byltinguna í máltækni vegna gervigreindar. Einnig fjallar þriðja grein blaðsins um þá byltingu gervigreindarinnar og áhrifin á framleiðni og vinnumarkað, sérstaklega út frá fámennum fyrirtækjum.
Þá er vert að benda hér einnig á doktorsritgerð Ágústar Hjartar Ingþórssonar frá stjórnmálafræðideild Háskóla Íslands frá því í fyrra um opinbera vísinda- og tæknistefnu á Íslandi og Vísinda- og tækniráð árin 2003–2023. Áform stjórnvalda um atvinnustefnu sem mun vera í smíðum og forsætisráðherra greindi frá í samtali í Háskóla Íslands fyrr í mánuðinum eru mikilvæg í því sambandi.
Alvöru nýsköpun og virkilegur þverfagleiki er það sem mun auðveldlega geta bjargað okkur út úr þeim ógöngum sem heimshagkerfið er komið í með eyðingu líffræðilegs fjölbreytileika og veðrabrigða hamfara vegna loftslagskrísunnar. Framleiðniaukning fyrir aukna velsæld verður aðeins möguleg ef tekið er tillit til takmarka jarðarinnar í því sambandi. Unga fólkið sem skrifar í blaðið kallar enda eftir samfélagslegri umbreytingu. Það vekur von um bjartari framtíð nú á sumarsólstöðum.
Efnisyfirlit sumarblaðs 2025:
Ingólfur Bender og Sigríður Mogensen - Vöxtur hugverkaiðnaðar eykur stöðugleika og framleiðni
Helga Waage - Örsmá en áhrifamikil
Magnea Þ. Guðmundsdóttir - Hvers virði er vönduð bygging?
Hildur Gunnarsdóttir - Danska leiðin
Þóra Einarsdóttir - Þróun háskólanáms, listir og færni til framtíðar
Unnur Valdís Kristjánsdóttir - Sagan af Flothettu: Hvernig verður nýsköpun til?
Markús Bjarnason - First Love Synthesizer: Frá fyrstu frumgerð til fjöldaframleiðslu
Stefán Gunnlaugur Jónsson - Óendanlegt magn afþreyingar
Gunnhildur Fríða Hallgrímsdóttir - Ferlið er fjárfestingin
Vilhjálmur Þorsteinsson - Bylting fram undan – en verður hún á íslensku?
